ႏုိင္ငံေတာ္သစ္တည္ေဆာက္ေရးတြင္ခရစ္ယာန္သာသနာေတာ္မ်ား၏အခန္းက႑

ႏုိင္ငံေတာ္သစ္တည္ေဆာက္ေရးတြင္ခရစ္ယာန္သာသနာေတာ္မ်ား၏အခန္းက႑

(The Role of the Church in Building the New Nation)

ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏုိင္ငံေတာ္မွာမွီတင္းေနထုိင္ၾကတဲ့ႏုိင္ငံသူႏုိင္ငံသားအားလုံးဟာမိမိတုိ႕ေနထုိင္ရာႏုိင္ငံ
 ေတာ္ၾကီးေအးခ်မ္းသာယာဖြံ႕ျဖိဳးတုိးတက္ေရးအတြက္က်ရာက႑အသီးသီးက ပူးေပါင္းပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ဖုိ႕ လုိတယ္ ဆုိတာကၽြႏု္ပ္တုိ႕အားလုံးအသိပဲျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕အေရးဟာေနထုိင္တဲ့ႏုိင္ငံသူႏုိင္ငံသား အားလုံးတုိ႕ရဲ႕အေရးျဖစ္ေနတာေၾကာင့္ ဒီႏုိင္ငံေတာ္ရဲ႕အေရးမွာ ကၽြႏု္ပ္တုိ႕တေတြဟာ တစ္ဦးခ်င္း အလုိက္ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ အသင္းအဖြဲ႕အလုိက္ပဲျဖစ္ျဖစ္ ပူးေပါင္းပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ဖုိ႕လုိအပ္ပါတယ္။ အခုတင္ျပ မယ့္ ဒီစာတမ္းမွာ ႏုိင္ငံေတာ္သစ္ တည္ေဆာက္ေရးမွာ ခရစ္ယာန္သာသနာေတာ္မ်ား ေတြဟာ ဘယ္လုိ အခန္းက႑ေတြကေနပါ၀င္ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရန္လုိအပ္ေနပါသလဲဆုိတဲ့အခ်က္ေတြကုိလက္လွမ္းမွီရာအနည္းငယ္သုံးသပ္တင္ျပထားျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံသုိ႕ခရစ္ယာန္သာသနာေတာ္ေရာက္ရွိလာျခင္း

ျမန္မာႏုိင္ငံကုိခရစ္ယာန္ေတြဘယ္တုန္းကစတင္ေရာက္ရွိလာပါသလဲလုိ႕ေမးရင္ဥေရာပတုိက္ျပန္လည္ ဆန္းသစ္လာျပီးကမၻာသစ္ကုိခရီးဆန္႕ရွာေဖြၾကတဲ့ခရစ္စတုိဖာကိုလန္းဘတ္တုိ႕ေခတ္၊ ဘတ္စ္ကုိဒဂါးမား

တုိ႕ေခတ္ ျဖစ္ တဲ့ ၁၅ ရာစု၊ ၁၆ ရာစုအခ်ိန္ကာလေတြကုိ ျပန္လည္ ရည္ညႊန္းရမွာျဖစ္ပါတယ္။

တကယ္ေတာ့ ခရစ္ယာန္ ေတြဟာအဖြဲ႕အစည္း၊ အသင္းအဖြြဲ႕ တစ္ခုအေနနဲ႕ စတင္ျဖစ္တည္လာ တဲ့ေနရာ ဟာ ေဂ်ရုဇလင္ပါပဲ။ တမန္ေတာ္၀တၳဳ မွာေဖာ္ျပထားသလုိပဲ ေဂ်ရုဇလင္မွတည္ခဲ့တဲ့ေရွးဦးခရစ္ယာန္       ( ခရစ္ ေတာ္ေနာက္လုိက္) ေတြဟာျငင္းပန္းႏွိပ္စက္ျခင္းကုိ ခံရတဲ့အခ်ိန္အခါမွာ အေနာက္ဖက္အာရွမုိင္းနား (ယခု တူရကီႏုိင္ငံ)ကုိျပန္႕ႏွံ႕သြားသလုိ၊ ေရာမား အေျချပဳ ႏုိင္ငံမ်ားကုိလည္းျပန္႕ႏွံ႕ခဲ့ၾကတယ္။ ေရွးဦး ခရစ္ယာန္ မ်ားေတြဟာ ေဂ်ရုဇလင္ကေနအေရွ႕ပုိင္းႏုိင္ငံမ်ားေတြ ကုိလည္း ေရွးဦးရာစုမွာ ကတည္းက ျပန္႕ႏွံ႕ ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္အသင္းေတာ္ဖခင္ၾကီးမ်ား (Fathers of the Church) လုိ႕ ေခၚတဲ့ အခါမွာ အေနာက္ပုိင္းႏုိင္ငံ ဖခင္မ်ား (Western Fathers) နဲ႕ အေရွ႕ပုိင္းႏုိင္ငံ ဖခင္မ်ား (Eastern Fathers) ဆုိျပီး ခြဲျခား ေခၚေ၀ၚခဲ့ၾကတယ္။ အေရွ႕ပုိင္းႏုိင္ငံမ်ားေတြမွ အထူးသျဖင့္ ဆီးရီယားဟာ ထင္ရွားပါတယ္။ အႏၵိယ ႏုိင္ငံကုိလည္း ခရစ္ယာန္မ်ားေတြဟာ တမန္ေတာ္ေခတ္ကတည္းက ေရာက္ရွိေနၾကျပီလုိ႕လည္း ဆုိၾကပါ တယ္။ အခုအခါ အႏၵိယႏုိင္ငံ မွာ ေတြ႕ရတဲ့ ဆီရုိမာလာကာ၊ ဆီရုိ မာလာဘာ စတဲ့ ဆီးရီးယား ၀ိနည္းကုိ လုိက္ၾကတဲ့ ခရစ္ယာန္မ်ားေတြဟာတမန္ေတာ္ ေတာမား ေခတ္ (ေအဒီ ၅၀) ကတည္းက အႏၵိယႏုိင္ငံမွာရွိ ေနျပီလုိ႕ဆုိၾကပါတယ္။ အေရွ႕ပုိင္းႏုိင္ငံေတြကုိေရာက္လာၾကတဲ့ခရစ္ယာန္မ်ားေတြဟာ ကုန္းလမ္း အတုိင္း၊ နာမည္ၾကီးတဲပုိးထည္လမ္း (Silk Road) အတုိင္း တရုတ္နဲ႕ မြန္ဂုိလီယား ႏုိင္ငံေတြ ကုိေရာက္ ခဲ့ၾကတယ္ လုိ႕ဆုိတယ္။ တစ္ခ်ိန္မွာ မြန္ဂုိလီယားႏုိင္ငံဟာ တစ္ႏုိင္ငံလုံး ခရစ္ယာန္ျဖစ္ေတာ့ မလုိေတာင္ရွိခဲ့ တယ္လုိ႕ သမိုင္းအဆုိရွိခဲ့ပါတယ္။

ပထမျမန္မာႏုိင္ငံေတာ္ျဖစ္တဲ့ ပုဂံေခတ္ ၁၃ ရာစုမွာ ပ်က္သုန္းရျခင္းမွာ မြန္ဂုိတာတား ေတြ၀င္ ေရာက္ တုိက္ခုိက္တာေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္လုိပုဂံရာဇ၀င္ကဆုိထားတယ္။ ပုဂံမွာက်န္ခဲ့တဲ့ အုတ္ဂူတစ္ခ်ိဳ႕ရဲ႕နံရံ ေတြမွာလက္၀ါးကပ္တုိင္အမွတ္အသားေတြေရးျခစ္ထားရစ္ခဲ့ၾကတယ္လုိ႕ဆုိတယ္။ အဲဒီအေထာက္ အထား ေတြကုိၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ မြန္ဂုိတာတားေတြရဲ႕စစ္သည္ ေတာ္ေတြထဲ မွာခရစ္ယာန္တစ္ခ်ဳိ႕ ပါ၀င္ခဲ့ၾက တယ္လုိ႕ဆုိႏုိင္တယ္။ ဒါေတြဟာ အခုေျပာခ်င္တဲ့ ကမၻာသစ္ရွာေဖြမႈမတုိင္ခင္ေဖာ္ျပႏုိင္တဲ့ ျမန္မာႏုိင္ငံ သုိ႕ခရစ္ယာန္ေတြေရာက္ရွိလာျခင္းရဲ႕ အေထာက္အထားေလး တစ္ခုပဲလုိ႕ဆုိခ်င္ပါတယ္။

အထက္မွာေဖာ္ျပခဲ့သလုိ ကမၻာသစ္ကုိ ရွာေဖြဖုိ႕အတြက္ေရာက္လာၾကတဲ့ ေပၚတူဂီ၊ စပိန္လူမ်ိဳး မ်ားေတြမွာ ကုန္သည္ေတြပါသလုိ၊ စစ္သည္ေတာ္ေတြလည္းပါတယ္၊ သာသနာျပဳေတြလည္း အတူပါ လာၾကတယ္။ ဒုတိယ ျမန္မာႏုိင္ငံေတာ္လုိ႕ေခၚတဲ့ တပင္ေရႊထီး၊ ဘုရင့္ေနာင္ေခတ္မွာ ဥေရာပ တုိက္သား ေတြေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ားဟာ ေအာက္ျမန္မာ ႏုိင္ငံျဖစ္တဲ့ ပဲခူး၊ ဟံသာ၀တီနဲ႕ အထက္ျမန္မာႏုိင္ငံျဖစ္တဲ့ အင္း၀ေနျပည္ေတာ္ ေတြမွာ၀င္ေရာက္ခစားေနၾကပါျပီ။ အထင္ရွားဆုံးအေထာက္အထားကေတာ့ သံလ်င္ျမိဳ႕က်ဆုံးျပီး ဖိလစ္ဒီဘရစ္တုိရဲ႕ ေနာက္လုိက္ မ်ား ေတြကုိ အထက္ျမန္မာႏုိင္ငံ ေရႊဘုိနယ္တ၀ုိက္ ေခၚေဆာင္သြားျခင္း ပဲျဖစ္တယ္။ ယခုအခ်ိန္အထိ ေတြ႕ျမင္ရတဲ့ မုံလွ၊ ေခ်ာင္းရုိး၊ ခ်မ္းသာရြာ စတဲ့ ကက္သလစ္ ခရစ္ယာန္ ရြာေဟာင္းၾကီးေတြဟာ ဖိလစ္ဒီ ဘရစ္တုိ တုိ႕ရဲ႕ ေျမးျမစ္ေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။

သံလ်င္က်ဆုံးျပီး ႏွစ္တစ္ရာေက်ာ္ေလာက္မွ (၁၇၂၂) ဖါသာရ္ ကာခ်ီေခၚတဲ့ဘာနာဘုိက္ဂိုဏ္း၀င္၊ အီတာ လီယန္လူမ်ဳိး၊ ကက္သလစ္ဘုန္းေတာ္ၾကီးတစ္ပါးဟာ ေဖာ္ျပပါနယ္ေျမမွာရွိတဲ့ ကက္သလစ္ ခရစ္ယာန္ ေတြ ကုိစုစည္းျပီး သာသနာလုပ္ငန္းကုိ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ေၾကာင္းေတြ႕ရျပန္တယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံရွိ ကက္သလစ္ ခရစ္ယာန္သာသနာျပဳလုပ္ငန္းကုိစနစ္တက်အေျခ ခ်ေဆာင္ရြက္ သူေတြထဲမွာဖါသာရ္ကားခ်ီရဲ႕ ေဆာင္ရြက္ ခ်က္ကအထိေရာက္အေအာင္ျမင္ဆုံး လုိ႕ဆုိရပါမယ္။ ဘာနာဘိုက္ဂုိဏ္း၀င္ အီတာ လီယန္ သာသနာျပဳမ်ား ေတြဟာ အဲဒီအခ်ိန္အခါမွာ အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့မင္းျပဳတဲ့ ဘုရင္ေတြနဲ႕ ခင္မင္ရင္းႏွီးမႈ၊ ယုံၾကည္မႈတည္ေဆာက္ ႏုိင္ခဲ့ၾကျပီး ခရစ္ယာန္သာသနာလုပ္ငန္းမ်ားေတြကုိ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကတယ္။ ဒီလုိနဲ႕ ၁၇၂၂ မွ ၁၈၃၀ တုိင္ ဘာနာဘုိက္ သာသနာျပဳမ်ား၊ ၁၈၃၀ မွ ၁၈၄၀ ရုိးမားသာသနာျပဳဘုန္းေတာ္ၾကီမ်ား၊ ၁၈၄၀ မွ ၁၈၅၅ အထိ ေအာ္ဘလိတ္သာသနာျပဳ အဖြဲ႕ေတြ နဲ႕ ၁၈၅၆ မွ ယခုအခ်ိန္အထိ ျပင္သစ္ သာသနာျပဳဂုိဏ္း၊ အီတာလီ ယန္သာသနာျပဳဂုိဏ္း၊ အုိင္ယာလန္သာသနာျပဳဂုိဏ္း ေတြရဲ႕ဦးေဆာင္မႈ ေအာက္မွာ ဘရာသာရ္၊ သီလရွင္ ေတြနဲ႕အတူ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ကက္သလစ္ ခရစ္ယာန္ သာသနာျပဳ လုပ္ငန္းစတင္ခဲ့ၾကတယ္။ ညီအစ္ ကုိႏွစ္ခ်င္းအသင္းေတာ္ ဘက္ကေနၾကည့္မယ္ဆုိရင္ ၁၈၁၃ ခုႏွစ္က တည္းက ေရာက္လာတဲ့ ဆရာယုဒသံ ရဲ႕ ထက္ျမက္တဲ့ သာသနာျပဳလုပ္ငန္းမ်ားကုိ ေတြ႕ႏုိင္ပါတယ္။

ႏုိင္ငံျခားသာသနာျပဳမ်ားေခတ္နဲ႕ႏုိင္ငံေတာ္တည္ေဆာက္ေရး

နယ္ခ်ဲ႕ကုိလုိနီအစိုးရမ်ားနဲ႕အတူခရစ္ယာန္သာသနာျပဳမ်ားေတြဟာျမန္မာႏုိင္ငံထဲကုိေရာက္ရွိလာခဲ့ၾက တယ္လုိ႕ ပဲေျပာရင္ရႏုိင္ပါတယ္။ ဘာနာဘုိက္သာသနာျပဳဂုိဏ္း၀င္မ်ားေတြ၀င္ေရာက္လာတဲ့ ၁၇၂၂ လုိအခ်ိန္ အခါတုန္း ကေတာ့ နယ္ခ်ဲကုိလုိနီက်ဴးေက်ာ္စနစ္ရယ္လုိ႕ထင္ထင္ရွားရွားမသတ္မွတ္ႏုိင္ခဲ့ေပမယ့္ အဂၤလိပ္ ျမန္မာ ပထမစစ္ (၁၈၂၄-၂၆) လုိအခ်ိန္မ်ိဳး၊ အဂၤလိပ္ျမန္မာ ဒုတိယစစ္ (၁၈၅၂) လုိအခ်ိန္မ်ိဳး၊ နဲ႕ အဂၤလိပ္ ျမန္မာတတိယစစ္နဲ႕သီေပါမင္းပါေတာ္မူတ့ဲ (၁၈၈၅) လုိအခ်ိန္မ်ိဳးနဲ႕ အဂၤလိပ္ ကုိလုိနီအစုိးရ အုပ္ခ်ဳပ္မင္းလုပ္ တဲ့ ႏွစ္ ကာလမ်ားေတြမွာ ေရာက္ရွိတာ၀န္ထမ္းေဆာင္တဲ့ ခရစ္ယာန္ သာသနာျပဳမ်ား ေတြဟာ ကုိလုိနီအေငြ႕ အသက္ မကင္းခဲ့ၾကဘူးဆုိတာကုိ ၀န္ခံၾကရမွာပဲျဖစ္တယ္။ ဘယ္လုိပဲျဖစ္ျဖစ္ ခရစ္ယာန္သာသနာျပဳမ်ား ေတြဟာ အုပ္ခ်ဳပ္မင္းလုပ္တဲ့ ကုိလုိနီအစုိးရဲ႕အတူ တုိင္းျပဳျပည္ျပဳ လုပ္ငန္းမ်ား ေတြကုိ စြမ္းစြမ္းတမံလုပ္ေဆာင္ခဲ့ၾက ပါတယ္။ ဘာသာေရးလုပ္ငန္းမ်ားေတြသာမက လူမႈကူညီေရး လုပ္ငန္းမ်ားေတြမွာ ခရစ္ယာန္သာသနာေတာ္မ်ားေတြ ဟာအရွိန္အ၀ါ အင္မတန္ၾကီးမားခဲ့ေၾကာင္း သမုိင္းကသက္ေသထူထားပါတယ္။ ပညာေရးက႑ မွာ သာသနာျပဳမ်ား မွ သင္ၾကားပုိ႕ခ်တဲ့ ေက်ာင္း ေတြ ဟာ ႏုိင္ငံဂုဏ္သာမက အေရွ႕ေတာ္အာရွရဲ႕ ထူးျခားတဲ့ ဂုဏ္ကုိေဆာင္ခဲ့ၾကတယ္။ အဲဒီေခတ္ အခ်ိန္အခါက ေမြးထုတ္လုိက္တဲ့ မ်ိဳးဆက္မ်ားေတြဟာ တကယ္ပဲ ႏုိင္ငံတကာ အဆင့္မွီႏုိင္ငံသား ေကာင္း ေတြျဖစ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ က်န္းမာေရး႑ေတြမွာ လည္းသာသနာျပဳမ်ားက ဦးစီဖြင့္လွစ္ တဲ့ ေဆးရုံ၊ ေဆးခန္း မ်ားေတြဟာလည္း အထူးထင္ရွားခဲ့ပါတယ္။ အျခားလူမႈေရး လုပ္ငန္း မ်ားေတြျဖစ္တဲ့ မိဘမဲ့ေဂဟာေတြ၊ အနာၾကီးေရာဂါသည္မ်ားကုိ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ျခင္းေတြ၊ မသန္မစြမ္း သူေတြကုိ ကူညီ ေစာင့္ေရွာက္ျခင္း လုပ္ငန္းေတြဟာ ထင္ရွားခဲ့တဲ့ တုိင္းျပဳျပည္ျပဳလုပ္ငန္းေတြ ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ အသင္းေတာ္ အလုိက္ဖြဲ႕ စည္းတဲ့မိခင္၊ ဖခင္၊ လူငယ္၊ ကေလး အဖြဲ႕အစည္းအသီးသီး၊ ကၽြမ္းက်င္မႈ လုပ္ငန္း အလုိက္ဖြဲ႕စည္းထားတဲ့ ခရစ္ယာန္ေက်ာင္းဆရာ၊ ဆရာမမ်ားအသင္း၊ လူမႈကူညီေရးအသင္း၊ ေဆး ၀န္ထမ္္းမ်ားအသင္း စတာ ေတြဟာလည္း သာသနာျပဳမ်ားအခ်ိန္ကတည္းက ခ်မွတ္လုပ္ေဆာင္ခဲ့ၾကတဲ့ တုိင္းျပဳျပည္ျပဳ လုပ္ငန္း ေတြပဲမဟုတ္ပါလား။

ႏုိင္ငံျခားသာသနာျပဳမ်ားထြက္ခြာျပီးေနာက္

၁၉၆၂ ခုႏွစ္ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ေန၀င္းႏုိင္ငံေတာ္ အာဏာသိမ္းျပီး ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီအစုိးရတက္လာတဲ့အခါ ပုဂၢလိက ပုိင္ဆုိင္မႈေတြေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကုိ ျပည္သူပုိင္သိမ္းခဲ့ပါတယ္။ သာသနာေက်ာင္း၊ အေဆာက္ အဦေတြပါသြားတယ္။  သာသနာျပဳေတြ အႏွင္ထုတ္ခံ ရတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံကက္သလစ္ အသင္းေတာ္ ဟာ ရုိက္ခ်ိဳးျခင္းခံလုိက္ရတယ္။ အျခားညီအစ္ကုိအသင္း ေတာ္ေတြ လည္း ထုိ႕အတူပါပဲ။ အသင္းေတာ္ေတြက အရွိန္အဟုန္နဲ႕လုပ္ေဆာင္လာခဲ့တဲ့ ဘာသာေရး၊ လူမႈေရးလုပ္ငန္း ေတြဟာလည္း ခါးျပတ္သြား ခဲ့တယ္။ လူ႕အေတြးနဲ႕ေတြးရမယ္ဆုိရင္ အဲဒီအခ်ိန္ကစျပီး  ျမန္မာႏုိင္ငံေတာ္ၾကီးမွာ ခရစ္ယာန္သာသနာေတာ္ရဲ႕ အခန္းက႑ဟာ ေသြ႕ေျခာက္ဆိတ္သုန္း သြားဖုိ႕ပဲရွိ ေတာ့တယ္။  ဒါေပမယ့္ ဘုရား သခင္ရဲ႕ စီမံကိန္း ေတာ္ဟာ ထူးဆန္း အံ့ၾသဘြယ္ေကာင္းလွပါတယ္။ ျပင္ပႏုိင္ငံေတြနဲ႕အဆက္အသြယ္ အကုန္ျပတ္သြားျပီး ျမန္မာ ႏုိင္ငံခရစ္ယာန္သာသနာေတာ္ဟာ မိမိဘာသာသီးျခား ရပ္တည္မႈတစ္ခုနဲ႕ရုန္းကန္ ၾကိဳးစား ခဲ့ရပါ တယ္။ ကက္သလစ္ အသင္းေတာ္အတြက္ ၾကီးမား တဲ့အေျပာင္းအလဲျဖစ္တဲ့ ဒုတိယဗာတီကန္ (၁၉၆၂-၁၉၆၅) ရဲ႕ လမ္းညႊန္ခ်က္ေတြနဲ႕ အဲဒီႏွစ္ကာလအတြင္းေ၀းကြာခဲ့ၾကတယ္။ အင္အားခ်ိနဲ႕ရုံတင္မကပဲ ရွင္သန္အသက္ရွင္ဖုိ႕ ေတာင္မေတြး ၀ံ့ေတာ့တဲ့ အေျခအေနအထိျဖစ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ကုိလိုနီဆန္႕က်င္ေရး လႈိင္းလုံးေတြ ဟာလည္း ႏုိင္ငံေရး နယ္ပယ္ သာမက ဘာသာေရးနယ္ပယ္ေတြကုိပါ ရုိက္ခတ္ခဲ့ျပန္တယ္။ ကန္႕သတ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္မႈေတြအမ်ိဳးမ်ိဳးၾကားမွာ ခရစ္ယာန္ သာသနာေတာ္ မ်ားေတြဟာ အသက္ရွင္ ရပ္တည္ နုိင္ဖုိ႕ အတြက္ခက္ခက္ခဲခဲ ရုန္းကန္ၾကိဳးစားခဲ့ရပါတယ္။ သက္ေသေတာ္တုိ႕ရဲ႕ ေသြးေတြဟာ ခရစ္ယာန္ ေမြးဖြားလာဖုိ႕ မ်ိဳးေစ့ေတြလုိ႕ေရွးဦးခရစ္ယာန္ေတြ ဆုိခဲ့ၾကသလုိ ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္မႈၾကားမွာ အသင္း ေတာ္ဟာ ေခၽြး၊ ေသြးေတြနဲ႕ေက်ာ္ျဖတ္ခဲ့ၾကရပါတယ္။ ဒါေတြဟာလည္း အသင္းေတာ္ရွင္သန္ဖြံ႕ျဖိဳးလာဖုိ႕ အတြက္ အား သစ္ေလာင္းသလုိျဖစ္လာခဲ့ ပါတယ္။ ႏုိင္ငံျခားသာသနာျပဳေတြထြက္ခြာသြားျပီး ႏွစ္ (၆၀) ေက်ာ္မွာ ျမန္မာႏုိင္ငံကက္သလစ္ အသင္းေတာ္ဟာ ဘာသာသူဦးေရး (၇) သိန္းေက်ာ္နဲ႕ ဆရာေတာ္ပုိင္ဂုိဏ္း ခ်ဳပ္၊ဂုိဏ္းအုပ္သာသနာေပါင္း (၁၆) ခုရွိလာတယ္။ ကက္သလစ္ဆရာေတာ္(ဘိေရွာ့) ေပါင္း (၂၀)ခန္႕ရွိ လာတယ္၊ ကက္သလစ္ဘုန္းေတာ္ၾကီး ေပါင္း (၈၀၀) ေက်ာ္ေလာက္ဟာ သာသနာအသီးသီးမွာ တာ၀န္ ထမ္းေဆာင္ေနတယ္။ သီလရွင္၊ ဓမဆရာ၊ ဆရာမ ေတြ လည္း ႏုိင္ငံေတာ္ရဲ႕ ေဒသအသီးသီးမွာ အမႈေတာ္ ထမ္းေဆာင္ ေနၾကတယ္။

ႏုိင္ငံေတာ္သစ္တည္ေဆာက္ေရးမွာပါ၀င္ႏုိင္မယ့္အခန္းက႑မ်ား

ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏုိင္ငံသားမ်ားျဖစ္ၾကတဲ့ ကၽြႏု္ပ္တုိ႕တေတြဟာႏုိင္ငံေတာ္ရဲ႕အေရး ေတြဟာကၽြႏု္ပ္ အားလုံးရဲ႕ အေရးေတြပဲဆုိတဲ့ (all inclusive) အားလုံးအတူပူးေပါင္းပါ ၀င္ျခင္း ေခၚတဲ့  ေခတ္သစ္ ေဖာ္ျမဴလာတစ္က ကၽြႏု္ပ္တုိ႕ကို မိမိ (comfort zone) သက္ေတာင့္သက္တာ၊ ဖာသိဖာသာေနတတ္တဲ့ အမူအက်င့္ကေနဆြဲထုတ္ေခၚေနပါျပီ။ ဒါ့ေၾကာင့္ႏုိင္ငံေတာ္သစ္တည္ေဆာက္ေရးမွာ ခရစ္ယာန္ သာသနာ ေတာ္မ်ားေတြဟာ ဘယ္လုိအခန္းက႑သစ္ေတြကေနပူးေပါင္း ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ဖုိ႕လုိအပ္ေနသလဲ ဆုိတာေတြကို ကၽြႏု္ပ္တုိ႕အစဥ္တစုိက္ ေဖာ္ထုတ္ေဆာင္ရြက္သြားရမယ့္အခ်ိန္ေရာက္ေနပါျပီ။ ဒီလုိေျပာ ေတာ့ ႏုိင္ငံေတာ္နဲ႕ အသင္းေတာ္(သာသနာေတာ္) (State and Church) အလယ္ရာစုဥေရာပလုိ လုံး ေထြးရမယ့္ အရာမ်ိဳး ကုိဆုိလုိျခင္းမဟုတ္ပါ။ ဒီအေၾကာင္းနဲ႕ပါတ္သက္လုိ႕ ကက္သလစ္အသင္းေတာ္ရဲ႕ လူမႈေရးသြန္သင္ခ်က္ (Catholic Social Teaching)မွ ႏုိင္ငံေတာ္ရဲ႕အခန္းက႑နဲ႕ အသင္းေတာ္ရဲ႕ အခန္း က႑ေတြကုိ အတိအလင္း ခြဲျခားေဖာ္ျပထားတာကုိေတြ႕ျမင္ႏုိင္ပါတယ္။ ကက္သလစ္ အသင္းေတာ္ဟာ ႏုိင္ငံေတာ္ရဲ႕ ဥပေဒျပဳေရး၊ တရား စီရင္ေရးနဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာမွာ ၀င္ေရာက္ စြက္ဖက္ဖုိ႕ရန္မဟုတ္ပါ။ တာ၀န္ေပးအပ္ခံရတဲ့အုပ္ခ်ဳပ္သူေတြဟာ ႏုိင္ငံေတာ္ရဲ႕အခ်ဳပ္အခ်ာအာဏာကုိ တရားမွ်တျခင္းနဲ႕ ေဆာင္ရြက္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ရန္ရန္ပံ့ပုိး ၀န္းရံျခင္းသာလုပ္ေဆာင္ မည္သာျဖစ္ပါ တယ္။ ႏုိင္ငံသူႏုိင္ငံ သားအားလုံးလည္း ႏုိင္ငံေတာ္ဖြံ႕ျဖိဳး တုိးတက္ေရးမွာ တာ၀န္သိသိ၊ သစာရွိရွိပူးေပါင္းပါ၀င္ ေဆာင္ရြက္ၾက ဖုိ႕ လႈံ႕ေဆာ္တုိက္တြန္း ဖုိ႕အတြက္ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏုိင္ငံ ေတာ္ဖြံ႕ျဖိဳးတုိးတက္ေရးမွာ ခရစ္ယာန္ သာသနာ ေတာ္ ဘက္ကတည္ရွိေနတဲ့ ရပ္တည္ခ်က္နဲ႕ မူ၀ါဒေတြကိုသိထားျပီးဆုိရင္ ႏုိင္ငံေတာ္နဲ႕ သာသနာ ေတာ္ဟာပဋိပကျဖစ္စရာ အေၾကာင္းမဟုတ္ပဲ မိမိတုိ႕ရဲ႕တည္ရွိရာ အခန္းက႑အေလွ်ာက္ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ ၾက ဖုိ႕ပဲျဖစ္ပါတယ္။

ေရွးဦးခရစ္ယာန္မ်ားနဲ႕ခရစ္ယာန္သာသနာျပဳမ်ားတည္ရွိစဥ္အခ်ိန္ကတည္းကလုပ္ေဆာင္လာခဲ့တဲ့ ဘာသာ ေရး၊လူမႈဖြံ႕ျဖိဳးေရးလုပ္ငန္းမ်ားေတြဟာေခတ္ကာလ အရေျပာင္းလဲသြားေပမယ့္လုပ္ေဆာင္စရာ လုပ္ငန္း က႑ ေတြကသိပ္ကြာျခားမႈ မရွိပါဘူး။

ပညာေရး

ႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံရဲ႕ အနာဂတ္ဟာ ႏုိင္ငံ့မ်ိဳးဆက္သစ္ေတြရဲ႕ပညာအရည္အေသြးေပၚမွာ မူတည္ပါတယ္။ သာ သနာျပဳမ်ားေတြဟာ ပညာေရးကုိအေျချပဳ ျပီးတာ၀န္က်ရာလူ႕ေဘာင္လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ ဘ၀ ျမွင့္တင္ေရး ကုိလုပ္ေဆာင္ခဲ့ၾကတယ္။ ဘာနာဘုိက္ေခတ္၊ ေအာ္ဘလိတ္ေခတ္ မွာ လုပ္ေဆာင္ခဲ့တဲ့ ျမန္မာ စာေပဖြံ႕ျဖိဳးမႈ လုပ္ငန္းေတြ၊ ဘာသာျပန္၊ အဘိဓါန္ထုတ္ေ၀ မႈေတြ၊ ျပင္သစ္သာသနာျပဳေခတ္( ဘိေရွာ့ ဘီဂန္းဒက္) မွာ ဖြင့္ခဲ့ တဲ့ စာသင္ေက်ာင္းၾကီးေတြ၊ ညီအစ္ကုိႏွစ္ခ်င္းအသင္းေတာ္မွ ဖြင့္ခဲ့တဲ့ ဂ်က္ဆင္ ေကာလိပ္ (ေနာင္ ရန္ကုန္၀ိဇာ၊ သိပံတကသုိလ္) က်မ္းစာေက်ာင္း၊ စာသင္ေက်ာင္းၾကီးေတြ လုိမ်ိဳး ပုံစံထပ္တူ မလုပ္ ေဆာင္ႏုိင္ေတာ့ေပ မယ့္ ေျပာင္းလဲလာတဲ့ေခတ္နဲ႕အညီ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္မယ့္ နည္းလမ္း မ်ားကို ေလ့လာ ေဖာ္ထုတ္ ေဆာင္ရြက္ၾကရ မွာပဲျဖစ္ပါတယ္။

ယခုလုိနည္းပညာေခတ္မွာ ပညာဟာ အစြမ္းထက္ျမက္တဲ့ေမာင္ႏွင္အားၾကီးတစ္ခုျဖစ္ေနပါျပီ။ ဒီပလုိမာ၊ ဘြဲ႕ ရရွိယုံသာမက တကယ္ပညာတတ္ေျမာက္ဖုိ႕ဆုိတာ အေရးၾကီးလာပါျပီ။ ဒီပလုိမာ၊ ဘြဲ႕ လက္မွတ္ေတြ ဟာ စာရြက္ေပၚမွာတင္မရွိေတာ့ပဲ လက္ေတြ႕ဘ၀မွာ အသုံးခ်ႏုိင္ဖုိ႕လုိအပ္ေနပါျပီ။ ေက်ာင္းသင္ပညာေရး အတြက္ ၾကိဳးစားေနၾကခ်ိန္မွာ ေက်ာင္းျပင္ပပညာေရးနဲ႕ စဥ္ဆက္မျပတ္ေလ့လာ သင္ယူ၊သင္ၾကားျခင္း ေတြဟာ ပညာေရး လုပ္ငန္းေတြမွာ အဓိကထား ေဆာင္ရြက္ရမယ့္အခ်က္ေတြျဖစ္ေနပါျပီ။ ကၽြႏု္ပ္တုိ႕ ႏုိင္ငံရဲ႕ လက္ရွိ အေျခအေနမွာ စာသင္ေက်ာင္းေတြဟာ ေက်းလက္ေတာရြာအႏွံ႕ ဖြင့္လွစ္ႏုိင္ၾကပါျပီ။ ေက်ာင္းဆရာ၊ ဆရာမေတြလည္းေတာနယ္ေဒသအႏွံ႕ ေျခဆန္႕ၾကပါျပီ။ ပညာေရးအခြင့္အလမ္းေတြ ပြင့္လာၾကပါျပီ။ ဒါေပမယ့္လုိအပ္ေန ေသးတာက အရည္အေသြးရွိတဲ့ ပညာေရး (Quality Education) ကုိ ကၽြႏု္ပ္တုိ႕ဘယ္ေလာက္အထိေဆာင္ရြက္ၾကျပီလဲ။ မူလတန္းသာေအာင္တယ္၊ အေပါင္း၊ အႏႈတ္၊ အေျမွာက္၊ အစား၊ မတတ္ေသးဘူးဆုိရင္ အရည္အေသြးရွိတဲ့ပညာေရးကုိ ေဖာ္ေဆာင္ဖုိ႕ လုိအပ္ေန အုံးမွာပဲျဖစ္တယ္။ ေက်ာင္းဆရာ၊ ဆရာမမ်ားရဲ႕ အရည္အတြက္လုံေလာက္မႈနဲ႕ အရည္အေသြးရွိတဲ့ ပညာေရးကုိ မ်ိဳးဆက္သစ္မ်ားအား သင္ၾကားေပးႏုိင္မႈ ေတြဟာအေရးၾကီးေနပါတယ္။ ကေလးေတြ ေက်ာင္းေနေပ်ာ္ျပီး၊ ေက်ာင္းထြက္ႏႈန္းနည္းႏုိင္သမွ်နည္း ေအာင္ ေလွ်ာ့ခ်ေရးဟာလည္း လုပ္ေဆာင္ရမယ့္ အလုပ္တစ္ခုလုိျဖစ္ေနတယ္။ ပညာေရးအေရးၾကီးမႈကုိ မိဘမ်ား ကုိယ္တုိင္ သိျမင္ဖုိ႕နဲ႕မိမိကေလးေတြကုိ ေက်ာင္းေနအရြယ္မွာ စာသင္ခန္းကုိပုိ႕ဖုိ႕ဆုိတာကလည္း စဥ္ဆက္မျပတ္ ႏႈိးေဆာ္အသိေပးရမယ့္ အခ်က္ျဖစ္ေနပါျပီ။ ျပည္တြင္းျပည္ပ အစုိးရမဟုတ္ေသာ အဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႕ ပူးေပါင္းျပီး ခရစ္ယာန္ သာသနာေတာ္မ်ားေတြဟာ ပညာေရးျမွင့္တင္မႈုလုပ္ငန္းမ်ာေတြကုိ မူၾကိဳမွစျပီး အထက္ တန္းပညာ အထိေဆာင္ရြက္အေကာင္အထည္ေဖာ္ေနၾကတာကုိ အားရစြာေတြရပါတယ္။ ျပည္တြင္း ပညာေရး သာမက၊ ျပည္ပပညာေရးေတြကုိလည္းအခြင့္အလမ္းရွာေဖြေပးေ၀ေနပါတယ္။ ဒါေတြအားလုံးဟာ ႏိုင္ငံ ေတာ္သစ္တည္ေဆာက္ေရးမွာ ခရစ္ယာန္သာသနာေတာ္မ်ား အေနနဲ႕ပူးေပါင္းပါ၀င္ ေဆာင္ရြက္ ေနတဲ့… ရမယ့္ က႑ၾကီး တစ္ခု လုိျမင္ပါတယ္။ 

က်န္းမာေရး

သာသနာျပဳေခတ္မွာဖြင့္လွစ္ခဲ့တဲ့ေဆးရုံေဆးခန္းေတြဟာ အဲဒီေခတ္အခ်ိန္အခါရဲ႕ လုိအပ္ခ်က္ကုိ ေကာင္း ေကာင္း ျဖည့္စြက္ႏုိင္ခဲ့ပါတယ္။ ေခတ္ကာလေရြ႕လ်ားလာတာနဲ႕အမွ် ေရာဂါဆန္းေတြကလည္း လက္ရွိ ကမၻာ ကို ခ်ိန္းေျခာက္ စိန္ေခၚေနတယ္။ ေမြးဖြားသန္႕စင္လာတဲ့ရင္ေသြးေလးရွင္သန္ အသက္ ရွင္ေရး အတြက္ မိဘျဖစ္သူေတြ အဓိကထားအာရုံစုိက္တဲ့အရာဟာ ကေလးငယ္ေလးရဲ႕ က်န္းမာေရးပဲျဖစ္တယ္။ က်န္းမာေရးဆုိတာ ဟာေမြးဖြားလာ တဲ့အခ်ိန္ကစျပီး ဆံျဖဴ၊ သြားက်ိဳး အုိမင္းရင့္ေယာ္တဲ့အခ်ိန္အထိ လူ႕ဘ၀သက္တမ္း တေလွ်ာက္မွာ အာရုံျပဳ ထိမ္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္သြားရမယ့္အရာျဖစ္ပါတယ္။ က်န္းမာမွ ပညာသင္ႏုိင္မယ္။ က်န္းမာမွအလုပ္လုပ္ ႏုိင္မယ္ဆုိတာလူေတြရဲ႕ အေျခခံေတြးေခၚခ်က္ေတြပါ။ က်န္း မာသန္စြမ္းတဲ့ လူေဘာင္ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းျဖစ္လာဖုိ႕ ႏုိင္ငံေတာ္က ဆရာ၀န္ေတြ၊ သူနာျပဳေတြကုိ ႏွစ္စဥ္ အေရအတြက္မ်ားစြာ ေမြးထုတ္ ေပးေနပါတယ္။ တုိးတက္လာတဲ့ လူဦးေရနဲ႕အညီ က်န္းမာေရးျပဳစု ေစာင့္ေရွာက္မႈ ေတြကုိျပည့္မွီေအာင္ ရည္ရြယ္ၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကြက္လပ္ျဖည့္ စရာ ေတြေတာ့ အမ်ားၾကီးရွိေနပါေသးတယ္။ အထူးသျဖင့္ ေက်းလက္ ေတာရြာေဒသေတြမွာ ေနထုိင္ၾကတဲ့ ေဒသ ခံတုိင္းရင္းသားေတြရဲ႕ က်န္းမာေရးျပဳစု ေစာင့္ေရွာက္မႈ ေတြမွာလုိအပ္ခ်က္ေတြ အမ်ားၾကီးရွိ ေနပါ ေသး တယ္။ လုိအပ္ေနေသးတဲ့ က်န္းမာေရး အသိပညာဖြင့္ျခင္း ေတြကုိ ဘယ္သူေတြတာ၀န္ယူ လုပ္ေဆာင္ၾက မွာလဲ။ လုိအပ္ေနေသးတဲ့ ေရာဂါ ကာကြယ္မႈ၊ ကုိင္တြယ္ ကုသမႈ ေတြကို ဘယ္သူေတြ တာ၀န္ယူၾကမွာလဲ။ အဲဒီအခန္းက႑ေတြမွာ ကၽြႏု္ပ္တုိ႕ ခရစ္ယာန္သာသနာ ေတာ္မ်ားေတြဟာ ဘယ္လုိ ပူးေပါင္းပါ၀င္ ေဆာင္ ရြက္ၾကမလဲ။

စား၀တ္ေနေရး

ခရစ္ေတာ္ရွင္ၾကြလာျခင္းဟာ ကၽြႏု္ပ္တုိ႕တစ္ဦးစီရဲ႕ ျပည့္၀ေသာအသက္တာ (Fllness of Life) ကုိေဖာ္ ေဆာင္ ဖုိ႕အတြက္ျဖစ္ပါတယ္။ ေလာကမွခ်ိဳ႕တဲ့ဆင္းရဲမြဲေတ စြာေနထုိင္ျပီး ေကာင္ကင္မွာ ျပည့္၀ စုံလင္မႈ ကုိရွာေဖြမယ္ ဆုိတဲ့ေတြးေခၚယူဆခ်က္ေတြ ကၽြႏု္ပ္တုိ႕ခရစ္ယာန္အသုိင္းအ၀ုိင္းၾကားမွာ ရွိေနတုန္းပဲ သလား။ (Eternal Life) ထာ၀အသက္ကုိပဲ ဦးတည္ျပီး (Abundant Life ) ျပည့္၀ေသာ အသက္တာကုိ ကၽြႏု္ပ္တုိ႕ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား အဓိပါယ္ ဖြင့္ေတြလြဲေခ်ာ္ခ်င္ၾကတယ္။ ခ်မ္းသာ ၾကြယ္၀ျခင္း ကုိခရစ္ယာန္ ေတြရဲ႕ရန္သူလုိလုိေဟာေျပာဖြင့္ဆုိခဲ့ၾကတယ္။ဆင္းရဲမြဲေတတာပဲေကာင္းၾကီးခံရသလုိလုိနဲ႕။ကယ္တင္ျခင္းဆုိတာ ကၽြႏု္ပ္တုိ႕ ၀ိညာဥ္ေရာ၊ ကုိယ္ ခႏာပါ (whole person) တစ္တြဲ ထဲျဖစ္ပါတယ္။ ၀ိညာဥ္ပဲ စံရမွာျဖစ္ျပီ ခႏာကုိယ္ေတာ့ခံ ရမွာမ်ိဳးမယူဆေတာ့ပါဘူး။ ဒါ့ေၾကာင့္ ကၽြႏု္ပ္ ေနထုိင္ရာသက္တာအတြင္း လူေနမႈဘ၀၊ စား၀တ္ေနေရး ဖူလုံေအာင္ၾကိဳးစား ေဆာင္ရြက္ျခင္းဟာ မျဖစ္မေနၾကိဳးစားရမယ့္ တာ၀န္ၾကီး တစ္ခုပါပဲ။ ရရွိတဲ့အသက္တာဟာ ဘုရားေပးတဲ့လက္ေဆာင္ပါ၊ ဒီအသက္တာနဲ႕ ကၽြႏု္ပ္တုိ႕ၾကိဳးစား လုပ္ကုိင္ေဆာင္ရြက္ျခင္းဟာ ဘုရားကုိ ကၽြႏ္ုပ္တုိ႕ျပန္လည္ ေပးတဲ့ လက္ေဆာင္ျဖစ္ပါတယ္။ အလုပ္အကုိင္ အခြင့္အလမ္းေတြရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ျခင္း၊ မိသားစုတစ္စုျခင္း ၀င္ေငြတုိး ေအာင္နည္းလမ္းခ်မွတ္ျခင္း၊ မိသားစု တြင္း၀င္ေငြထြက္ေငြစနစ္တစ္က်ျဖစ္ေအာင္သြန္သင္ျခင္း၊ စသည့္ျဖင့္ေနထုိင္ရာ၀န္းက်င္လူသားမ်ား ေတြရဲ႕ လူေနမႈဘ၀ဖူလုံေရး၊ ျမွင့္တင္ေရးဟာလည္း ခရစ္ယာန္သာသနာေတာ္မ်ားအေနနဲ႕ ႏုိင္ငံေတာ္ တည္ေဆာက္ေရး မွာပူးေပါင္းပါ၀င္ ေဆာင္ရြက္ရမယ့္က႑ တစ္ခုလုိ ျမင္မိပါတယ္။ 

လူမႈဘ၀ကာကြယ္ျမွင့္တင္ျခင္း

လူ႕ဂုဏ္သိကခာနဲ႕အညီလူသားတုိင္းေနထုိင္အသက္ရွင္ႏုိင္ေရးဟာအေရးၾကီးလွပါတယ္။ခရစ္ယာန္သာသနာေတာ္မ်ားေတြဟာ လူတုိ႕ရဲ႕ အေျခခံအခြင့္အေရးေတြကုိ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္သူ မ်ားျဖစ္ဖုိ႕ လုိအပ္ ေနပါျပီ။ အထူးသျဖင့္ကမၻာ့ ကုလသမဂကခ်မွတ္တဲ့ လူ႕အခြင့္အေရးေၾကညာစာတမ္းေတြ၊ ကာကြယ္ ေစာင့္ေရွာက္ရမယ့္ ကေလးသူငယ္အခြင့္အေရးေတြ၊ လူဂုဏ္သိကခာထိမ္းသိမ္း ကာကြယ္မႈ ေတြဟာ လည္း ခရစ္ယာန္ သာသနာေတာ္မ်ား အေနနဲ႕ ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္နုိင္တဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္ ေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ လူသား အခ်င္းခ်င္း ယုိင္းပင္းကူညီျခင္း၊ စာနာစိတ္တရားထားရွိျခင္း၊ တရားမွ်တျခင္း၊ ေလးစားရုိေသျခင္း ေတြဟာ ဧ၀ံေဂလိသတင္းေကာင္းရဲ႕သြန္သင္ခ်က္ေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ေနထုိင္ရာ ေဒသ အသီးသီးရဲ႕ ေကာင္းျမတ္တဲ့ ရုိးရာဓေလ့၊ ထုံးတမ္းစဥ္လာတုိ႕ကုိ ရွာေဖြေဖာ္ ထုတ္ျမွင့္ တင္ျခင္းဟာလည္း ဧ၀ံေဂလိတရားေတာ္ရဲ႕  အပုိင္းက႑တစ္ခုျဖစ္သလုိ လူ႕ေဘာင္လူ႕အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ အလွအပ နဲ႕တန္ဖုိး ကိုေဖာ္ထုတ္ျမွင့္တင္ျခင္းလည္းျဖစ္ပါတယ္။ ညီအစ္ကုိႏွစ္ခ်င္းအသင္းေတာ္ ေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ား ဟာ ေဒသခံဘာသာစကားနဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈကို ထိမ္းသိမ္းျမွင့္တင္ျခင္းမွာ ဂုဏ္ျပဳထုိက္ သူမ်ား ျဖစ္ၾကပါတယ္။ ဒီအစဥ္အလာေကာင္း၊ အေလ့အက်င့္ေကာင္းေတြကုိဆက္လက္ထိမ္းသိမ္းျပီး ပုိမုိတုိးတက္ ေဆာင္ ရြက္ျခင္း ျဖင့္ႏုိင္ငံေတာ္ သစ္တည္ေဆာက္ေရးမွာ ကၽြႏု္ပ္တုိ႕  ခရစ္ယာန္အသင္းေတာ္မ်ား ရဲ႕ အခန္း က႑ ေတြ ဟာပုိမုိ ထင္ရွား လာမွာပဲျဖစ္ပါတယ္။ 

သဘာ၀၀န္းက်င္ထိမ္သိမ္းကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေရး

ကၽြႏု္ပ္ေနထုိင္ရာကမၻာၾကီးဟာ ဖန္ဆင္းရွင္ရဲ႕လက္ရာပါဆုိျပီး ကၽြႏု္ပ္တုိ႕ယုံၾကည္၀န္ခံၾကပါတယ္။ ဖန္ဆင္း ရွင္ကုိ ခ်စ္ရင္သူ႕ရဲ႕လက္ရာကုိလည္းျမတ္ႏုိးၾကရပါမယ္။ ေခတ္သစ္ကမၻာ ကုိခ်ိန္းေျခာက္ေနတာက ရာသီဥ တုေဖာက္ျပန္မႈနဲ႕ ကမၻာၾကီးပူေႏြးလာမႈလုိ႕ သိပံပညာရွင္ေတြသတိေပးေနတယ္။ ယင္းတုိ႕ရဲ႕ အက်ိဳး ဆက္ ေတြ ေၾကာင့္ပဲ သဘာ၀ေဘးအႏၱရယ္ေတြဟာ ကၽြႏု္ပ္တုိ႕ တံခါးကုိ အခ်ိန္အခါ မဟုတ္လာ ေခါက္ေနတယ္။ သဘာ၀ေဘးအႏၱရယ္တစ္ခ်ဳိ႕ဟာ ၾကိဳတင္ခန္႕မွန္းလုိ႕မရႏုိင္သလုိ၊ မက်ေရာက္ပါနဲ႕လုိ႕၊ တားဆီး လုိ႕လည္းမရႏုိင္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ က်ေရာက္ႏုိင္တဲ့အႏၱရယ္ကုိ ဘယ္လိုေလွ်ာ့ခ်ရမလဲဆုိတာ ေတာ့ နည္းလမ္းေတြရွိလာတယ္။ Disaster Risk Reduction လုိ႕ေခၚတဲ့ နည္းလမ္းသစ္ေတြနဲ႕ NGO ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ၾကိဳးစားေနၾကပါျပီ၊ စက္မႈႏုိင္ငံၾကီးေတြရဲ႕ အကန္႕အသတ္မဲ့ ကုန္ထုတ္လုပ္မႈ ေတြက ေနထြက္လာတဲ့ ေဘးထြက္ဆုိးက်ိဳးေတြ၊ တာ၀န္မဲ့တဲ့ ေတာမီး ေလာင္ကၽြမ္းမႈေတြ၊ သဘာ၀၀န္း က်င္ထိမ္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္မႈအတြက္ ေပါ့ေလ်ာ့မႈ၊ ပ်က္ကြက္မႈေတြ အားလုံးဟာ ကၽြႏု္ပ္တုိ႕ေနထုိင္တဲ့ ကမၱာၾကီးရဲ႕ ေရရွည္တည္တံ့ခုိင္ျမဲမႈနဲ႕ အလွအပကုိ ခ်ိန္းေျခာက္ေနပါတယ္။ အဲဒီအခန္းက႑ေတြမွာ ကၽြနု္ပ္တုိ႕ခရစ္ယာန္သာသနာေတာ္ မ်ားေတြအေနနဲ႕ ဘယ္လုိပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ မလဲဆုိတဲ့ နည္း လမ္းေကာင္း ေတြကုိရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ဖုိ႕ လုိအပ္ေနပါျပီ။

နိဂုံး

အထက္ေဖာ္ျပပါ အခ်က္အလက္ေတြအားလုံးဟာ ဒီေန႕ျမန္မာႏုိင္ငံေတာ္သစ္တည္ေဆာက္ေရးမွာ ခရစ္ယာန္သာသနာေတာ္မ်ားအေနနဲ႕ပူးေပါင္းပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ႏုိင္တဲ့က႑တစ္ခ်ဳိ႕သာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအထဲမွာ မေဖာ္ျပပဲ ဒါထက္ ပုိမုိက်ယ္ျပန္႕တဲ့က႑ေတြနဲ႕ အနဳစိပ္တဲ့ က႑ေတြလည္းရွိ ေနအုံးမွာျဖစ္ပါ တယ္။ အဓိကကေတာ့ ကၽြႏု္ပ္တုိ႕တစ္ဦးနဲ႕ကၽြႏု္ပ္အသင္းအဖြဲ႕ ေတြဟာ မိမိေနထုိင္ရာႏုိင္ငံေတာ္ရဲ႕ ဖြံ႕ျဖိဳး စည္ပင္၊ ျငိမ္းခ်မ္းသာယာေရးအတြက္လုပ္ေဆာင္ဖုိ႕ တာ၀န္ကုိယ္စီရွိတယ္ဆုိတဲ့အခ်က္က ပုိ အေရးၾကီး ပါတယ္။ အေကာင္အထည္ ေဖာ္လုပ္ေဆာင္ျခင္းဆုိတဲ့ေန႕ရာမွာေတာ့ အသင္းအဖြဲ႕ တစ္ခုနဲ႕တစ္ခု၊ ခ်ည္းကပ္ပုံေတြ၊ လုပ္ငန္းစဥ္ကြာျခားခ်င္၊ ကြာျခားေပလိမ့္မယ္။ ဘယ္လုိပဲျဖစ္ျဖစ္ ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာႏုိင္ငံသားမ်ားျဖစ္ၾကတဲ့ကၽြႏု္ပ္တုိ႕ဟာ မိမိေန ထုိင္ရာတုိင္းေဒသ၊ ျပည္နယ္ေတြရဲ႕ဖြံ႕ျဖိဳး စည္ပင္ေရး မွာ ေရွးယခင္က သာသနာျပဳၾကီးမ်ားနဲ႕ ခရစ္ယာန္ဘာသာ၀င္မ်ား ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကသလုိ ယခု ေခတ္သစ္မွာလည္း ကၽြႏု္ပ္တုိ႕အားလုံးဟာ စိတ္အား ထက္သန္ စြာနဲ႕တက္ညီလက္ညီ လုပ္ေဆာင္ၾက ပါစုိ႕ လုိ႕ ဖိတ္ေခၚလုိက္ပါတယ္။

ေဆြးေႏြးရန္။ ႏုိင္ငံေတာ္သစ္တည္ေဆာက္ေရးမွာ ခရစ္ယာန္သာသနာေတာ္မ်ားမွ လက္ေတြ႕က်ျပီးလုပ္ႏုိင္ကုိင္ႏုိင္သည့္လုပ္ငန္းစဥ္ႏွင့္စီမံကိန္းမ်ားျဖည့္စြက္ေဖာ္ျပေပးပါရန္။

မွီျငမ္းကုိးကားေသာစာအုပ္မ်ား။

1.     Creation in Christ, Bede Griffiths, London 1994, ISBN 0-232-52014-3,

2.     The Catholic Burmese Mission, Paul Ambroise Bigandet, Rangoon 1887, Bangkok, 1996: ISBN 974-89219-1-3

3.     The Early Catholic Missionaries in Burma, Vivian Ba, Paris 1962

4.     Compendium of the Social Doctrine of the Church, Pontifical Concil for Justice and Peace, Libreria Editrice Vaticana, 2004, ISBN 88-209-7716-8

ဖါသာရ္ဟင္နရီအုိင္ခလိဏ္/ ပုသိမ္ကက္သလစ္သာသနာ/ ဧျပီ ၂၄၊ ၂၀၁၂

ဧရာ၀တီတုိင္းေဒသၾကီးနဲ႕ကရင္တုိင္းရင္းသားမ်ား (ထီးထာကလုံး ဒဲ ပဖလုံး)

ဧရာ၀တီတုိင္းေဒသၾကီးနဲ႕ကရင္တုိင္းရင္းသားမ်ား 

(ထီးထာကလုံး ဒဲ ပဖလုံး)

ဧရာ၀တီတုိင္းေဒသၾကီးမွာေရွးႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာကတည္းကေနထုိင္လာၾကတဲ့ကရင္တုိင္းရင္းသားမ်ားေတြဟာ

ဒီတုိင္းေဒသၾကီးဖြံ႕ျဖိဳးတုိးတက္ေရးအခန္းက႑ေတြမွာဘယ္လုိပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ဖုိ႕လုိအပ္ေနျပီလဲဆုိတဲ့သုံးသပ္

ခ်က္တစ္ခုကုိတင္ျပလုိပါတယ္။

၁။ ကမၻာေပၚမွလူမ်ိဳးတစ္မ်ိဳး၊ ျမန္မာႏုိင္ငံမွ တုိင္းရင္းသားတစ္မ်ိဳး

လက္ရွိကမၻာပၚမွာ တရုတ္လူမ်ိဳး၊ ကုလားလူမ်ိဳး၊ ဂ်ပန္လူမ်ိဳးမ်ားေတြဟာအာရွႏုိင္ငံမ်ားေတြမွာေနထုိင္ၾကျပီး၊ ဥေရာပမွာဆုိရင္ ျပင္သစ္၊ ဂ်ာမဏီ၊ အီတလီ၊ စပိန္၊ ေပၚတူဂီ စတဲ့လူမ်ိဳးေတြေနထုိင္ ၾကပါ

တယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ အဓိက တုိင္းရင္း သားမ်ား ေတြျဖစ္တဲ့ ကခ်င္၊ကယား၊ ကရင္၊ခ်င္း၊ မြန္၊ ဗမာ၊ ရခုိင္၊ ရွမ္း ဆုိျပီး(၈)မ်ိဳး ရွိေနတာကုိေတြ႕ရပါတယ္။ ဒီအထဲမွာ ဗမာ ဟာလည္း တုိင္းရင္းသား လူမ်ိဳးေတြထဲမွာ တစ္မ်ဳိးအပါအ၀င္ျဖစ္ျပီး ကရင္လူမ်ိဳးေတြဟာလည္းအျခားတုိင္းရင္းသားေတြ နည္းတူေအး တူပူ အမွ် ေရွးႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာကတည္းက ဒီျပည္ေထာင္စုၾကီးမွာေနထုိင္လာၾကတယ္ဆုိတာ ကုိေတြ႕ ရွိႏုိင္ပါ တယ္။ ဒါေတြကုိၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ ကရင္လူမ်ိဳး ေတြဟာ ကမၻာေပၚမွာ မိမိတုိ႕ကုိယ္ပုိင္ စာေပ ယဥ္ေက်း မႈ၊ထုံးတမ္းစဥ္လာအေမြအနစ္ေတြနဲ႕ ေရွးကာလ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာကတည္းကရပ္တည္ေနထုိင္ေနတဲ့

ကမၻာေပၚကလူမ်ိဳးတစ္မ်ိဳးျဖစ္သလုိ၊ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏုိင္ငံေတာ္မွာလည္းေဒသခံတုိင္းရင္းသား

တစ္မ်ဳိးလည္းျဖစ္ပါတယ္။

၂။ ျမစ္၀ကၽြန္းေပၚေဒသကုိ ကရင္တုိင္းရင္းသားေတြဘယ္လုိေရာက္လာခဲ့တာလဲ။

ဒီေမးခြန္းနဲ႕ပတ္သက္လုိ႕ပညာရွင္ေတြအမ်ိဳးမ်ိဳးေျဖခဲ့ၾကပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕က ကရင္လူမ်ိဳးမ်ားေတြဟာ ဘာဘီ လုံကဆင္းသက္လာတဲ့လူမ်ိဳး၊ တစ္ခ်ိဳ႕ကလည္း ကရင္လူမ်ိဳးေတြဟာ မြန္ဂုိလီးယားက ဆင္း သက္လာ တ့ဲလူမ်ိဳး၊ တိဘက္မွာနွစ္ရွည္လမ်ားေနထုိင္ခဲ့ျပီး ထီးေဆ႔ေမ့ယြားဆုိတဲ့ ေနရာေဒသမွာ လည္း ပင္ပန္းဆင္းရဲစြာ ေနထုိင္ ခဲ့ၾကသူေတြလုိ႕လည္းဆုိၾကပါတယ္။ ေနာက္ဆုံးယူနန္မွာေနထုိင္ခဲ့ၾကျပီး လက္ ရွိျမန္မာႏုိင္ငံကုိ ဘီစီ ၇၃၉ ေလာက္မွေနာက္ဆုံး၀င္ေရာက္လာခဲ့ၾကတယ္လုိ႕ဆုိၾကေသးတယ္။ (အဲဒီဘီစီ ၇၃၉ နဲ႕ ခရစ္ႏွစ္ ကုိေပါင္း လုိက္ျခင္းျဖင့္ ကရင္ႏွစ္သစ္ကူးအျဖစ္ သတ္မွတ္ျပီး အဂၤလိပ္ကုိလုိနီ အစုိး ရေခတ္  ကတည္းက အသိအမွတ္ျပဳ က်င္းပ လာခဲ့ၾကပါတယ္။) လက္ရွိျမန္မာႏုိင္ငံေတာ္ထဲ ကုိ ၀င္ေရာက္လာ တဲ့အခါမွာ ပညာရွုုင္ ေတြရဲ႕အဆုိအရ ျမစ္ေၾကာင္းသုံးသြယ္ အတုိင္း ယူနန္က ဆင္း သက္ ခဲ့ၾကတယ္လုိ႕ဆုိပါတယ္။ အဲဒီျမစ္ေၾကာင္း ေတြကေတာ့ ဧရာ၀တီျမစ္ေၾကာင္း၊ သံလြင္ျမစ္ေၾကာင္းနဲ႕မဲေခါင္ျမစ္ေၾကာင္းလမ္းတုိ႕ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ကရင္လူမ်ိဴး ေတြဟာ ျမန္မာႏုိင္ငံ သာမက ထုိင္းႏုိင္ငံမွာလည္း ေနထုိင္ေနၾကတာ ကုိေတြ႕ျမင္ေနရျခင္း ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ကၽြႏု္ပ္တုိ႕ျမန္မာ ႏုိင္ငံ ေတာ္မွာ ကရင္ေတြဟာ ဧရာ၀တီတုိင္းေဒသၾကီးသာမက၊ ရန္ကုန္၊ ပဲခူး တိုင္းေဒသၾကီး ေတြမွာအျပင္ ကရင္ျပည္နယ္၊ မြန္ျပည္နယ္နဲ႕တနသၤာရီ

တုိင္းေဒၾကီး  ေတြမွာလည္းမွီတင္း ေနထုိင္ ေနၾကတာ ကုိေတြ႕ႏုိင္ပါတယ္။ ဒီေန႕ ၂၁ ရာစုအစမွာ ကရင္ေတြဘယ္ကဆင္းသက္လာသလဲ ဆုိတာ ထက္ ကရင္ေတြ ဘယ္မွာရွိေနေသးသလဲ ဆုိတဲ့ေမးခြန္း ကပုိျပီး အေရးၾကီးေနပါတယ္။ ဒီသုံးသပ္ခ်က္ထဲမွာ ဧရာ၀တီျမစ္၀ ကၽြန္းေပၚမွာ ရွိေနတဲ့ကရင္တုိင္းရင္းသား အေၾကာင္းကုိပဲ အဓိကထားျပီးတင္ျပသြားပါ့မယ္။ ဧရာ၀တီမွာ ကရင္ရွိေနတယ္။ ကရင္ နဲ႕ ဧရာ၀တီတုိင္းေဒသၾကီး ဆုိတာ ခြဲျခား လုိ႕မရႏုိင္ပါဘူး။ ပဖလုံး နဲ႕ ထီးထာကလုံး ဆုိတာခြဲျခား

လုိ႕မရႏုိင္ပါဘူး။

၃။ လက္ရွိဧရာ၀တီတုိင္းေဒသၾကီးနဲ႕ကရင္ျပည္သူလူထု

လက္ရွိဧရာ၀တီတုိင္းေဒသၾကီးဟာ ခရုိင္ (၆)ခု၊ ျမိဳ႕နယ္ေပါင္း (၂၆) ျမိဳ႕နယ္ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ အေနာက္ ေတာင္ဖက္စြန္းမွာတည္ရွိေနပါတယ္။ ကရင္ေတြဟာ ေဖာ္ျပတဲ့ျမိဳ႕နယ္ေတြအားလုံးမွာ အနည္း နဲ႕အမ်ား ဆုိသလုိတည္ရွိေနပါတယ္။ ပန္းတေနာ္၊ အိမ္မဲ၊ ေက်ာင္းကုန္း၊ က်ဳံေပ်ာ္၊ ၀ါးခယ္မ၊ ေျမာင္းျမ စတဲ့ ျမိဳ႕နယ္ေတြကေတာ့ ကရင္အမ်ားစုေနထုိင္တဲ့ျမိဳ႕နယ္ေတြျဖစ္သလုိ ေရၾကည္။ ေလးမ်က္ႏွာ၊ ငသုိင္းေခ်ာင္း စတဲ့ျမိဳ႕နယ္ေတြမွာ ကရင္ ေတြအနည္းစုေနထုိင္ေနၾကပါတယ္။ ကၽြႏု္ပ္တုိ႕ေနထုိင္တဲ့တုိင္းေဒသၾကီးဟာ ေက်းလက္ေက်းရြာ ေပါင္း (၁၁၆၁၅) ခန္႕ ရွိေနတဲ့အထဲမွာ ကရင္လူမ်ိဳးမ်ားေနထုိင္တဲ့ေက်းရြာေပါင္း (၅၀၀၀) ေလာက္ မရွိႏုိင္ဘူးလား။ ဒါထက္ေတာင္မ်ားမယ္လုိ႕ယူဆႏုိင္ပါတယ္။ စာရင္းအတိအက်ကုိ လ.၀.က ရုံးေတြမွာပဲ ရယူႏုိင္ပါလိမ့္မယ္။ ဧရာ၀တီတုိင္းေဒသၾကီးမွာ ေနထုိင္တဲ့ လူဦးေရ စုစုေပါင္း ၆ သန္း ခန္႕ရွိတယ္ဆုိရင္ ကရင္ တုိင္းရင္းသားေတြ ၂ သန္း ေလာက္ေကာ မရွိႏုိင္ဘူးလား။ ဒါေတြဟာဆက္လက္ရွာ ေဖြေဖာ္ထုတ္ရဦး မယ့္အခ်က္အ လက္ေတြပဲ လုိ႕ေျပာခ်င္ပါတယ္။ ဒီတုိင္းေဒၾကီးထဲမွာ မွီတင္းေနထုိင္ေနၾကတဲ့ ကရင္တုိင္း ရင္းသားေတြထဲမွာ စေကာဘာသာစကားေျပာသူမ်ားနဲ႕ ပုိးဘာသာစကားေျပာသူမ်ား

ဆုိျပီး ေျပာဆုိသုံးစြဲတဲ့ဘာသာစကားအေပၚအေျခခံျပီး(၂)မ်ိဳးခြဲျခားႏုိင္ပါတယ္။ ဒီတုိင္းေဒသၾကီး မွာေတာ့ ပုိးကရင္ ဘာသာ စကား ေျပာတဲ့အုပ္စုက စေကာကရင္ဘာသာစကားေျပာ တဲ့အုပ္စုထဲလူဦးေရ ပုိမ်ားပါတယ္။

၄။ ကရင္လူမ်ိဳးမ်ားတုိ႕ရဲ႕ဘ၀နဲ႕တန္ဖုိးထားမႈ

ကရင္လူမ်ိဳးမ်ားေတြဟာ ရုိးသားၾကျပီး တရားမွ်တျခင္း၊ ေျဖာင့္မတ္ျခင္းကုိ တန္ဖုိးထားၾကပါတယ္။ သူတုိ႕ သီဆုိတဲ့ အမ်ိဳးသား သီခ်င္းမွာအဲဒီအခ်က္ေတြကုိ ထင္ထင္ရွားရွားေတြသတိျပဳႏုိင္ပါတယ္။ အဲဒီ အမ်ိဳးသား သီခ်င္းမွာပါတဲ့ စာသားမွာ ” ကရင္အမ်ိဳးသားအေပါင္းတုိ႕၊ သင္တုိ႕သည္ အလြန္ခ်စ္ျမတ္ႏုိး ဘြယ္ေကာင္း ပါသည္။ သုိ႕အတြက္ေၾကာင့္သင္တုိ႕ကုိကၽြႏု္ပ္ခ်စ္ ျမတ္ႏုိးပါသည္။ သင္တုိ႕သည္ တရား မွ်တျခင္းကုိ ခ်စ္ျမတ္ႏုိးသူမ်ားျဖစ္သည္။ သင္တုိ႕သည္ မိတ္ေဆြအေပါင္းအသင္းဖြဲ႕ျခင္းကုိ ျမတ္ႏုိး သူမ်ားျဖစ္ၾကသည္။ ထုိေကာင္းျမတ္ျခင္းအားလုံးမ်ားေၾကာင့္ သင္တုိ႕ကုိ ကၽြႏု္ပ္ ခ်စ္ျမတ္နုိးပါသည္။ ”ေဖာ္ျပပါ စာသားမ်ား ကုိၾကည့္ရင္ပဲ ကရင္လူမ်ိဳးမ်ားေတြဟာ တရားမွ်တျခင္းႏွင္ စည္းလုံးညီညႊတ္ျခင္းကုိ ဘ၀ရဲ႕တန္ဖုိး မ်ားေတြ အျဖစ္သတ္မွတ္ထားၾကတာကုိ ေတြ႕ႏုိင္ပါတယ္။

၅။ ကရင္တုိင္းရင္းသားေတြဟာ ေနထုိင္ရာဒီတုိင္းေဒသၾကီးအတြက္ ဘာလုပ္ေဆာင္ေပးႏုိင္ပါသလဲ။

တုိင္းေဒသၾကီးက ကၽြႏု္ပ္တုိ႕ကုိဘာလုပ္ေပးႏုိင္မလဲဆုိတာထက္ ကၽြႏု္ပ္တုိ႕တစ္ဦးစီက တုိင္းေဒသၾကီး အတြက္ ဘာလုပ္ေပးႏုိင္မလဲ ဆုိတာကုိဦးစားေပးစဥ္းစားၾကဖုိ႕လုိအပ္ပါတယ္။ ကၽြႏု္ပ္တို႕မွာၾကီးမားတဲ့လူ႕စြမ္းအား အရင္းအျမစ္ေတြရွိေနတယ္။ ကၽြႏု္ပ္တုိ႕မွာသဘာ၀အရင္းအျမစ္ေတြရွိေနတယ္။ အဲဒီရွိေနျပီးသား ေကာင္း ျမတ္တဲ့ အရင္းအျမစ္ေတြကုိ ေခတ္မီနည္းပညာေတြ ရဲ႕အေထာက္အကူနဲ႕ အရည္အေသြး ျမွင့္တင္မႈ ေတြျပဳ လုပ္ျပီး ေဒသၾကီးရဲ႕ဖြံ႕ျဖိဳးေရးလုပ္ငန္းေတြမွာ က်ရာက႑ အသီးသီးက ေနပါ၀င္လုပ္ ေဆာင္ဖုိ႕ လုိအပ္ေနပါျပီ။

-       ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တုိင္းက်င္းပၾကတဲ့ကတဲ့ကရင္ရုိးရာႏွစ္သစ္ကူးပြဲေတာ္ဟာ ကရင္လူထူ တစ္ရပ္လုံးရဲ႕ အမ်ိဳးသား စိတ္ဓါတ္နဲ႕ ခြန္အားအားသစ္ေလာင္းေပးတဲ့ေန႕ရက္ေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကရင္ရုိးရာႏွစ္သစ္ကူး

     ပြဲေတာ္ကုိ တစ္ေရးႏုိးမွ ေကာက္ကာငင္ကာ အစီအစဥ္မက် က်င္းပျခင္း မ်ိဳး မဟုတ္ပဲ အစီအစဥ္တစ္က်၊ အဓိပၸါယ္ရွိရွိ၊ အမ်ိဳးသားေရးအျမင္နဲ႕က်င္းပမယ္ဆုိရင္ ကရင္ တုိင္းရင္း သားမ်ားေတြဟာ မိမိနုိင္ငံအေပၚမွာထားရွိအပ္တဲ့သစာတရား၊ တုိင္းေဒသၾကီး အေပၚ ေဆာင္ရြက္မဲ့ တာ၀န္၀တၱရားေတြကုိ ပုိမုိသိျမင္လုပ္ေဆာင္ လာမွာျဖစ္ပါတယ္။

-       ကရင္ရုိးရာ၀တ္စားဆင္ယင္မႈေတြဟာလည္းရုိးရာယဥ္ေက်းမႈေဖာ္ထုတ္ရွင္သန္ေရးေတြမွာ အေရးၾကီး တဲ့အခန္းက႑မွာပါ၀င္ေနပါတယ္။ ၀တ္စားဆင္ယင္မႈကုိၾကည့္ျခင္းျဖင့္ လူမ်ိဳးတုိ႕ရဲ႕စိတ္ေနသ ေဘာ ထား ႏွင့္ တန္ဖုိးထားမႈကုိ ဆုံးျဖတ္ႏုိင္တဲ့အတြက္ ျမစ္၀ကၽြန္းေပၚရွိ ကရင္တုိင္းရင္းသားမ်ား ေတြဟာ မိမိတုိ႕ရဲ႕ရုိးရာ၀တ္စားဆင္ယင္မႈေတြကုိကရင္ႏွစ္သစ္ကူးလုိ႕ေန႕ၾကီးရက္ၾကီးအခ်ိန္အခါတြင္သာမကပဲ အျခားေသာအေရးၾကီးတဲ့ေန႕ၾကီးရက္ၾကီးေတြနဲ႕ဘာသာေရးပြဲေတာ္ရက္ၾကီးေတြမွာျမတ္နုိးစြာ ၀တ္စား ဆင္ယင္သင့္လွပါတယ္။ သတင္းမီဒီယာမ်ားတုိ႕ရဲ႕ လႊမ္းျခံဳမႈနဲ႕ထုိးႏွက္မႈ ေအာက္မွာ ရပ္တည္ ရွင္သန္ ႏုိင္ဖုိ႕ရန္ခ်ိမ္းေျခာက္ျခင္းခံေနရတြင္ ရုိးရာ၀တ္စား ဆင္ယင္မႈေတြဟာ အေရးၾကီး တဲ့တုန္႕ ျပန္တြန္း အားတစ္ခုအျဖစ္တည္ရွိေနရန္လည္းလုိအပ္လွပါတယ္။

-       ရုိးရာအကနဲ႕ေတးဂီတေတြဟာလည္းဧရာ၀တီတုိင္းေဒသၾကီးအတြင္းမွီတင္းေနထုိင္ၾကတဲ့ကရင္တုိင္း ရင္းသားညီအစ္ကုိမ်ားတုိ႕ဆက္လက္ေဖာ္ထုတ္ရွင္သန္ရမယ့္အေရးၾကီးတဲ့အခန္းက႑တစ္ ရပ္ျဖစ္ေန ပါတယ္။ ေဒသၾကီးအတြင္းေနရာေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ကရင့္ရုိးရာဒုံးအကမ်ားကုိ ခုံခုံမင္မင္ ေလ့က်င့္ သင္ယူကာ အေရးၾကီးတဲ့လူမႈေရး၊ ဘာသာေရးပြဲေတာ္ အခမ္းအနားမ်ားေတြမႈ ထူးျခား တဲ့ေဖ်ာ္ေျဖ တင္ဆက္မႈေတြအျဖစ္တစ္ေန႕တစ္ျခားပုိမိုေတြ႕ျမင္လာရတာဟာ အင္မတန္မွဂုဏ္ယူအားရ ဘြယ္ျဖစ္ ပါတယ္။  အရွိန္အဟုန္ၾကီးမားစြာနဲ႕ ထုိးေဖာက္၀င္ေရာက္လာတ့ဲ လူမ်ိဳးျခား ေတး ဂီတနဲ႕ ရုပ္သံမ်ား ေတြဟာ ကရင့္ရုိးရာအကမ်ား ေရရွည္ရပ္တည္ႏုိင္ေရးကုိ ေန႕စဥ္နဲ႕အမွ် စိန္ေခၚေနပါတယ္။ ကရင္ လူငယ္မ်ားေတြဟာ အမ်ိဳးသားေရးအသိနဲသတိကုိ အစဥ္အျမဲ ဖက္တြယ္ထားဖုိ႕ရန္ လုိအပ္လွ ပါတယ္။ ကရင့္ရုိးရာအကနဲ႕ ေတးဂီတမ်ားေတြကုိ ျမတ္ႏုိးစြာထိမ္းသိမ္းျခင္း၊ ျမွင့္တင္ျခင္းဟာ တုိင္း ေဒသၾကီးဘက္စုံဖြံ႕ျဖိဳးတုိးတက္ေရးမွာ တစ္ဖက္တစ္လမ္းမွ ပူးေပါင္း ပါ၀င္ျခင္း ပဲျဖစ္ပါတယ္။

-       စာေပယဥ္ေက်းမႈကုိထိမ္းသိမ္းရုံသာမကဘဲဖြံ႕ျဖိဳးတုိးတက္လာေအာင္ျမွင့္တင္ေဆာင္ရြက္ဖုိ႕ရန္လည္းအေရးၾကီးလွပါတယ္။ ၁၉၆၀ ႏွစ္ကာလကတည္းက ကရင္စာေပဘာသာစကား သင္ၾကားျခင္းမ်ား ေတြ ဟာ တျဖည္းျဖည္း နဲ႕ အားေလွ်ာ့လာျပီး ယခု ႏွစ္ေပါင္း ၅၀ ေက်ာ္ၾကာလာတဲ့အခါ ကရင္လူငယ္ ေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ားဟာ ကရင္စကားကုိ ေျပာတတ္၊ ေျပာတာကုိ နားလည္ၾကေပမယ့္ မေရးတတ္၊ မဖတ္ေတာ့တာကုိ ေတြ႕ရပါတယ္။ ကရင္ရြာေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာလည္း မိမိတုိ႕ရဲ႕မိခင္ဘာသာ စကားျဖစ္တဲ့ကရင္စကားကုိ မေျပာၾကေတာ့တာကုိလည္းေတြ႕ေနရပါတယ္။  ေျပာင္းလာတဲ့ ႏိုင္ငံ ေတာ္သစ္မွာ ကရင္စာေပယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္မ်ားေတြကုိ ေဖာ္ထုတ္အား သစ္ေလာင္းျခင္း အားျဖင့္ တုိင္းေဒသၾကီး အားဘက္စုံဖြံ႕ျဖိဳးေရးတြင္ တစ္ဖက္တစ္လမ္း မွပါ၀င္ပူးေပါင္းေဆာင္ ရြက္ႏုိင္ ပါ တယ္။

၆။ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲဖုိ႕လုိအပ္ေနေသးတဲ့ ဘ၀ခံယူခ်က္ေတြနဲ႕စိတ္ေနစိတ္ထား

          က။-ေနာက္လုိက္စိတ္မွေခါင္းေဆာင္စိတ္သုိ႕

          ကၽြႏု္ပ္တို႕ကရင္တုိင္းရင္းသားမ်ားေတြဟာ ေအးေဆးစြာေနတတ္သူမ်ားျဖစ္ျပီး ရုိးစင္းေသာဘ၀ ကုိျမတ္ႏုိးသူမ်ားျဖစ္ၾကပါတယ္။ ေခတ္ကာလအဆက္ဆက္ အုပ္ခ်ဳပ္သူမင္းမ်ားလက္ထက္ ေတြမွာ ေနာက္ လုိက္ေကာင္းမ်ားအျဖစ္ရပ္တည္ခဲ့ၾကတယ္။ အထူးသျဖင့္ အဂၤလိပ္ေတြ၀င္ေရာက္လာျပီး ႏွစ္တစ္ရာ ေက်ာ္ အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့ကုိလုိနီေခတ္မွာ ကရင္တုိင္းရင္းသားမ်ားေတြဟာ အဂၤလိပ္ေတြရဲ႕ ေနာက္လုိက္ေကာင္း မ်ားေတြ အျဖစ္ထင္ရွားခဲ့ပါတယ္။ ဒီအမူအက်င့္ေတြဟာ ခုထက္တုိင္ ကရင္လူထုၾကား ထဲမွာရွိေနျပီး မိမိကုိယ္ တုိင္ဦးေဆာင္လုိစိတ္ထက္သူတစ္ပါး၏ဦးေဆာင္မႈေအာက္တြင္ ေနာက္လုိက္ လုိမႈစိတ္ထား မ်ား ပုိမုိလႊမ္းမိုး တတ္တာကုိေတြ႕ေနရပါတယ္။ ဦးေဆာင္လုိစိတ္ဆုိတဲ့ေနရာမွာ ေတာ္လွန္ပုန္ကန္ လုိစိတ္နဲ႕ မတူပါဘူး။ ကရင္ေက်းရြာေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ လူၾကီးလုပ္ဖုိ႕ေခါင္းေဆာင္ေရြးၾကျပီးဆုိရင္ ကရင္လူၾကီးပုိင္း ေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ားကျငင္းၾကတယ္။ မလုပ္ခ်င္ၾကဘူး။ ေခါင္းအရႈပ္မခံခ်င္ၾကဘူး။ ေခါင္းေဆာင္မလုပ္ခ်င္ၾကဘူး။ ေအးေအးေဆးေဆးပဲ သူမ်ားဦးေဆာင္တာကုိခံယူခ်င္ၾကတယ္။ ေျပာင္းလဲလာတဲ့ ႏုိင္ငံေတာ္သစ္ မွာ ဒီ ခံယူခ်က္ေတြ၊ စိတ္ေနစိတ္ထားေတြဟာ တစ္ဆင့္တက္လာဖုိ႕လုိအပ္ေနပါျပီ။ မဟုတ္ရင္၊ ကရင္ေတြဟာ မိမိတုိ႕ရဲ႕ေက်းရြာ၊ ေဒသေတြကုိဦးေဆာင္ဦးရြက္ျပဳဖုိ႕ အေလ့အက်င့္မဲ့ေနမွာျဖစ္တယ္။ ေခတ္သစ္ကမၻာ မွာ ေခါင္းေဆာင္ဆုိတာ ေမြးရာပါအစြမ္းအစရယ္လုိ႕မယူဆေတာ့ဘူး။ ေခါင္းေဆာင္မႈပညာဆုိတာေလ့လာ သင္ယူ ေလ့က်င့္ လုိ႕ရတဲ့ပညာျဖစ္လာျပီ။ ဒါေၾကာင့္လည္းေခါင္းေဆာင္မႈနဲ႕စီမံခန္႕ခြဲမႈပညာေတြကုိေခတ္ လူငယ္ ေတြၾကိဳးစားရွာေဖြေလ့လာေနၾကတယ္။သင္ၾကားပုိ႕ခ်တဲ့ေက်ာင္းေတာ္ၾကီးေတြလည္းတျဖည္းျဖည္းမ်ားျပား လာတယ္။ ဒီလုိထက္ျမက္တဲ့ေခါင္းေဆာင္မႈပညာေတြကုိ ေခတ္သစ္ကမၻာ ရွာေဖြေလ့လာေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ကၽြႏု္ပ္တုိ႕ကရင္တုိင္းရင္းသားမ်ားေတြဟာ ေခါင္းေဆာင္စိတ္ကုိ ေမြးၾကရလိမ့္မယ္။ ေခါင္းေဆာင္ ေတြကုိေမြး ထုတ္ၾကရပါမယ္။ ထက္ျမက္စြာ ဦးေဆာင္၊ စီမံခန္႕ခြဲတတ္သူေတြကုိ ကရင္မ်ိဳးဆက္သစ္ေတြၾကားမွာ မ်ားစြာ ေပၚထြက္လာဖုိ႕လုိအပ္ေနပါျပီ။

          ခ။-သူတစ္ပါးထံမွာအလုပ္လုပ္လုိျခင္းမွမိမိအလုပ္ကုိ မိမိကုိယ္တုိင္ရွာေဖြလုပ္ကုိင္လုိျခင္း

          ဧရာ၀တီတုိင္းေဒသၾကီးတြင္ေနထုိင္ၾကေသာ ကၽြႏု္ပ္တုိ႕ကရင္တုိင္းရင္းသားေတြဟာနိမ့္က်ခဲ့တဲ့ စီးပြား ေရး အေျခအေနေၾကာင့္ မိမိတုိ႕ထက္ စီးပြားေရးေကာင္းမြန္သူမ်ားထံမွာ သြားေရာက္ အလုပ္လုပ္ ကုိင္ျခင္းျပဳ လာခဲ့ၾကပါတယ္။ လူငယ္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာလည္းမိမိတုိ႕ေက်းရြာေတြကုိ စြန္ခြာျပီး မိသားစုစား၀တ္ ေနေရးအဆင္ေျပေရးအတြက္ေရျခားေျမျခားေဒသမ်ားေတြမ်ားသြားေရာက္အလုပ္လုပ္ကုိင္ေနၾကရပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕လည္းမိသားစုကုိျပန္ျပီးအေထာက္အပံ႕ေပးႏုိင္သလုိတစ္ခ်ဳိ႕လည္းၾကိဳတင္တြက္ထားသလုိေအာင္ျမင္မႈမရလာၾကပါဘူး၊ တစ္ခ်ုဳိ႕လည္းဘ၀ဆုံးရႈံးမႈေတြနဲ႕ရင္ဆုိင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ တစ္ကမၻာတစ္ရြာေခတ္မွာ နယ္ေျမစြန္႕ ခြာအလုပ္လုပ္ကုိင္ျခင္းဟာ အထူးအဆန္းမဟုတ္ေတာ့သလုိရွိေပမယ့္ မိမိေနထုိင္ရာေဒသရဲ႕ အရင္း အျမစ္ေတြကုိအသုံးခ်ျပီးဖြံ႕ျဖိဳးတုိးတက္မႈဇုံတစ္ခုျဖစ္လာေအာင္ဘယ္လုိလုပ္ေဆာင္ၾကမလဲဆုိတာ ကုိလည္း စဥ္းစားသင့္ပါတယ္။ ေျပာင္းလာတဲ့နုိင္ငံေတာ္ရဲ႕မူ၀ါဒအသစ္ေတြမွာ လူငယ္လူရြယ္ မ်ားေတြအတြက္ အလုပ္ အကိုင္ အခြင့္အလမ္း ေတြဟာလည္းပုိမိုေကာင္းမြန္လာျပီဆုိရင္ မိမိေဒသ မွာေနထုိင္ရင္း၊ မိမိတုိ႕ အလုပ္ကုိ အဆင့္မွီမွီ အိုးမကြာအိမ္မကြာ လုပ္ေဆာင္လာႏုိင္ၾကမွာျဖစ္ပါတယ္။ အေရးၾကီးတာက သူတစ္ပါးခုိင္းေစမွ အလုပ္လုပ္ တတ္တာထက္ မိမိဘာသာ ရွာေဖြလုပ္ေဆာင္ တတ္ဖုိ႕လုိအပ္ေနပါျပီ။ ဒီေနရာမွာ ပညာေရး ရဲ႕အခန္းက႑ ဟာအေရးၾကီးလာပါတယ္။ အခုလုိပညာေခတ္မွာပညာဟာလည္းအားေကာင္း တဲ့ ရင္းႏွီးျမႈပ္ႏွံမႈ တစ္ခုျဖစ္လာ ေတာ့ သင္ေတာ္တဲ့ပညာေတြတတ္ေျမာက္ထားမွသာ ထုိက္တန္တဲ့ အလုပ္ေတြကုိ လုပ္ေဆာင္ ႏုိင္ၾကမွာျဖစ္ ပါတယ္။ ပညာလုိ႕ေျပာတဲ့အခါမွာ အတန္းပညာတစ္ခုတည္းကုိ မဆုိလုိပါ။ ကၽြႏု္ပ္တုိ႕ ကရင္လူငယ္ေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ားဟာ အထက္တန္းပညာအထိမေရာက္ပဲ ေက်ာင္းထြက္ခဲ့ၾကသူေတြမ်ား ပါတယ္။ ျဖစ္သင့္တာ ကေတာ့ အထက္တန္းပညာေတြကုိ ေအာင္ျမင္ျပီးေျမာက္တဲ့ ကရင္လူငယ္မ်ားမ်ား ထြက္ေပၚလာတာကုိပဲ ေတြ႕ျမင္ခ်င္ၾကပါတယ္။ ဘယ္လုိပဲျဖစ္ျဖစ္ အေျခအေနအေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ အတန္းပညာမွာ အထက္တန္း အထိမေရာက္ၾကအုံးေတာင္၊ မိမိတုိ႕ က်ရာအလုပ္၊ ရွိရာနယ္ပယ္ေတြမွာ စဥ္ဆက္မျပတ္ေလ့ လာသင္ယူ ေနမယ္ဆုိရင္ ပညာဟာတတ္လာေနမွာပဲျဖစ္တယ္။ နယ္ေျမစြန္႕ခြာ အ

လု ပ္လုပ္ကုိင္ျခင္းကုိဟန္႕တားျခင္းျပဳႏုိင္မွာေတာ့မဟုတ္ဘူး။ ဒါေပမယ့္ သြားၾကမယ္ဆုိရင္၊ အခိုင္းခံအျဖစ္ သြား တာထက္ ပညာရွင္ တစ္ေယာက္၊ ခုိင္းေစနုိင္သူတစ္ေယာက္အေနနဲ႕သြားႏုိင္ၾကဖုိ႕လုိအပ္ပါတယ္။

၇။ မိခင္ဘာသာစကားမကြယ္ေပ်ာက္ေအာင္ထိန္းသိမ္နည္းျခင္း

က။    ကရင္မိခင္တုိင္းမိမိရင္ေသြးမ်ားကုိ ကရင္စကားသင္ၾကားျခင္း

ဘယ္သူမွေမြးကတည္းကစကားမတတ္ၾကပါဘူး၊ ဘာသာစကားတတ္ေျမာက္ျခင္းကုိ ကေလးေတြဟာ မိခင္ ဆီကပထမဦးဆုံးသင္ယူရပါတယ္။ စကားေျပာတတ္စအရြယ္ကေလးငယ္ေတြကုိမိခင္ကုိယ္တုိင္ျပဳစု သင္ၾကား ျခင္းဟာ ကရင္စကားကုိ မိမိရင္ေသြးအားလက္ဆင့္ကမ္းလုိက္ျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာကရင္မိခင္ တစ္ဦးအေနနဲ႕အၾကီးမားဆုံးတာ၀န္နဲ႕အလုပ္တစ္ခုလုိဆုိခ်င္ ပါတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာေနထုိင္ၾကတဲ့ ကၽြႏု္ပ္တုိ႕ ကေလး ေတြဟာဗမာစကား တတ္ေျမာက္ဖုိ႕ဆုိတာမခက္ခဲလွပါဘူး။ ေက်ာင္းေနအရြယ္ ေရာက္လာလုိ႕ ေက်ာင္းသြား တက္တဲ့အခါ ဗမာစကားကုိ သူ႕တုိ႕နဲ႕ထိေတြ႕တဲ့အသုိင္းအ၀ုိင္းနဲ႕ အလုိလုိ တတ္ေျမာက္ သြားမွာျဖစ္တယ္။  ေနာက္အေရးၾကီးတာက မိမိတုိ႕မိသားစုအတြင္းေျပာဆုိဆက္ဆံေရးေတြမွာ သတ္မွတ္ခ်က္ စည္းကမ္း ထား ရွိဖုိ႕ပါပဲ။ ေျပာခ်င္တာကေတာ့ အိမ္တြင္း ကရင္စကားေျပာျခင္းစည္းကမ္း ခ်မွတ္ထားျခင္းပဲျဖစ္ ပါတယ္။ အဲဒီလုိမ်ိဳးခ်မွတ္ေနထုိင္တဲ့မိသားစုေတြဟာ အျခားလူမ်ိဳးျခားေတြထဲမွာ ဘယ္လုိပဲေနရ ေနရ မိမိတုိ႕ မိခင္ ဘာသာစကားမေပ်ာက္ပ်က္ႏုိင္ဘူး။

ခ။     မိမိရင္ေသြးမ်ားကုိ ကရင္နာမည္ မွည့္ေခၚျခင္း

ကၽြႏု္ပ္တုိ႕ရဲ႕ ညီအစ္ကုိတုိင္းရင္းသားမ်ားေတြျဖစ္တဲ့ ကခ်င္၊ ကယား၊ ခ်င္း၊ ရွမ္း၊ စတဲ့ တုိင္းရင္းသားေတြမွာ မိမိတုိ႕ကေမြးဖြားလာတဲ့ကေလးေတြကုိ အမည္္မွည့္ေခၚတဲ့ေနရာ မွ မိမိတုိ႕ရဲ႕ မ်ိဳးရုိးအမည္ နာမည္ေတြ ေပးၾက တာကုိေတြ႕ရပါတယ္။ စေကာကရင္အသုိင္းအ၀န္းမ်ားမွာလည္း စေကာကရင္နာမည္မ်ား မွည့္ေခၚၾက တာ ကုိေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားေတြ႕ရပါတယ္။ အာရွတုိက္သား တရုတ္၊ ဂ်ပန္၊ ကုိးရီးယား၊ ထုိင္း စတဲ့ႏုိင္ငံေတြမွာလည္း သက္ဆုိင္ရာဘာသာစကားအလုိက္ အမည္မ်ားေပးထားၾကတာကုိေတြ႕ႏုိင္သလုိ ဥေရာပႏုိင္ငံမ်ားမွာလည္း အမည္ကုိ ၾကည့္ျခင္းျဖင့္ ဘယ္ႏုိင္ငံကလဲတဆုိတာကုိ ေျပာျပႏုိင္ပါတယ္။ လူတစ္ဦးရဲ႕အမည္ ေတြဆုိတာ လူပုဂၢဳိလ္ကုိကုိယ္စားျပဳသလုိ၊ မိမိအမ်ိဳးကုိလည္း ကုိယ္စားျပဳပါတယ္။ အမည္ကုိ ၾကားလုိက္ရုံနဲ႕ လူတစ္ဦးရဲ႕ ပါတ္သက္တဲ့ လူမ်ိဳးနဲ႕ဘာသာစကားကုိသိရွိႏုိင္တယ္။ ဒီအေၾကာင္းေတြေၾကာင့္ ရုိးရာယဥ္ေက်းမႈနဲ႕ဘာသာ စကားမေပ်ာက္ပ်က္ေအာင္ထိမ္းသိမ္းျမွင့္တင္တယ္ဆုိတဲ့ေနရာမွာ မိဘမ်ားေတြဟာမိမိတို႕မွ ေမြးဖြားလာ တဲ့ ရင္ေသြးမ်ားေတြကုိ ကရင္နာမည္ မွည့္ျခင္းဟာလည္း နည္းလမ္းေကာင္းတစ္ခုလုိျမင္မိပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ဧရာ၀တီတုိင္းေဒသၾကီးမွာရွိၾကတဲ့ ပုိးကရင္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ မိမိတုိ႕ကေလးမ်ားကုိ အမည္မွည့္ေခၚရာမွာ ေခတ္ဆန္၊ ကဗ်ာဆန္ေသာ ဗမာအမည္မ်ားကုိ ( ဥပမာ၊ ရဲေ၀ေဇာ္၊ ျဖိဳးတင့္ဦး၊ ဖူးခက္ေ၀၊ စမ္းေသာ္တာ)  မွည့္ေပးထားတတ္ၾကတာကုိေတြ႕ရတယ္။ ခရစ္ယာန္မ်ား ေတြအေနနဲ႕ ဘာသာ၀င္ေဆးေၾကာျခင္းခံယူစဥ္မွာ ခရစ္ယာန္အမည္ေတြရရွိၾကတယ္။ ဥပမာ၊ မုိက္ကယ္၊ ေဂ်ာ့၊ ထေရဇား၊ ရုိဇား စသည္ျဖင့္ရွိၾကပါတယ္။ ကရင္ခရစ္ယာန္မ်ားအေနနဲ႕ မိမိကေလးမ်ားအား ခရစ္ယာန္နာမည္သာမက ဗမာနာမည္ေပးခ်င္၊ ေပးပါ။ ဒါေပမယ့္ ကရင္နာမည္ျဖစ္တဲ့ (အုိင္ခန္႕၊ ခန္႕သူလုိင္၊ ေဖါင္ဟွီလား၊ စန္းေဖာင္) စတဲ့နာမည္ေတြ ကုိလည္း မွည့္ေခၚျခင္းဟာကရင္လူမ်ိဳးတုိ႕ရဲ႕အျဖစ္ဇာတိအမွန္အကန္ကုိေဖာ္ျပရာလည္းေရာက္ပါတယ္။ကရင္တုိ႕ရဲ႕ဇာတိေသြး၊ ဇာတိမာန္ကုိလည္းေဖာ္ျပရာေရာက္ပါတယ္။ ကရင္ေတြအ၀ါးမ်ိဳခံရျခင္းမွာ နာမည္ အား ျဖင့္ ၀ါးမ်ဳိခံ ေနရ တယ္ဆုိတာကုိ သတိျပဳမိသူနည္းေနပါေသးတယ္။

ကရင္မိဘေတြမိမိရင္ေသြးေတြကုိ ဗမာနာမည္မွည့္ရျခင္းအေၾကာင္းေတြကုိ ေလ့လာတဲ့အခါမွာ ေတြ႕ရတာ ကေတာ့ ေက်ာင္းေနအရြယ္ေရာက္ျပီး စာသင္ေက်ာင္းေတြမွာ ေက်ာင္းစာရင္းသြင္းတဲ့အခါ ေခၚရ၊ ဖတ္ရ လြယ္ကူေအာင္ဆုိတာတစ္ခုပါေနတယ္။ စာသင္ခန္းေတြမွာလည္း အျခားေက်ာင္းသား မ်ားနဲ႕တန္း တူျဖစ္ ေအာင္၊ အမ်ားစုျဖစ္တဲ့ ဗမာတုိင္းရင္းသား ဆရာ၊ဆရာမမ်ားရဲ႕ခြဲျခားဆက္ဆံမႈ ကုိမခံရေအာင္ဆုိတဲ့ စုိးရိမ္စိတ္ တစ္ခုလည္းပါေနတယ္။ အထူး သျဖင့္ (၁၀) တန္းလုိ အထက္တန္းစာေမးပြဲေတြကုိ ေျဖဆုိတဲ့ေနရာမွာ အေျဖ စာရြက္ေပၚမွာ ေဖာ္ျပတဲ့ အမည္ ေပၚ မူတည္ျပီး ခြဲျခားဆက္ဆံမႈေတြ မခံရေအာင္ ဗမာနာမည္ေတြနဲ႕ ေက်ာင္း စာရင္းသြင္းခဲ့ၾကတယ္။ လုပ္ငန္း ခြင္၀င္တဲ့အခါၾကရင္လည္း အလုပ္အကိုင္ အခြင့္အလမ္း အမ်ားနည္းတူရွိဖုိ႕နဲ႕ နာမည္ကုိၾကည့္ ျခင္းျဖင့္ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈမခံရေအာင္ ဆုိတဲ့ စုိးရိမ္မႈေတြကလည္းျဖစ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ဧရာ၀တီတိုင္း ေဒသၾကီးထဲမွာ အမ်ားပုိင္း ထိေတြ႕ ဆက္ဆံ ေနရတာ ဗမာစကားေျပာ အသုိင္း အ၀ုိင္းျဖစ္ တဲ့အခါၾကေတာ့ တစ္ေယာက္ႏွင့္တစ္ေယာက္ မိတ္ဖြဲ႕ေျပာဆုိ ဆက္ ဆံရာမွာ အမည္ေတြမွတ္ရလြယ္ကူေအာင္ အမ်ားသုံးေသာ ဗမာနာမည္မ်ားကုိ ယူထားလာၾကပါတယ္။ ဒါေတြကုိၾကည့္ျခင္းျဖင့္ ကရင္လူမ်ိဳးမ်ား ေတြဟာ အမိ်ဳးသားေရးအရ အျမင့္ပြင္လင္းမႈ၊ ႏုိးၾကားမႈနည္းေနတာေၾကာင့္တစ္ေၾကာင္း နဲ႕ ေခတ္အဆက္ဆက္ ခ်ိမ္း ေျခာက္ခံရတဲ့ ခြဲျခား ဆက္ဆံခံရမႈေတြေၾကာင့္ ပုိးကရင္မိသားစုေတြမွာ မိဘေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ မိမိကေလး မ်ားကုိဗမာ လုိအမည္မွည့္ခဲ့ၾကတယ္လုိ႕ယူဆႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အနာဂတ္ကာမွာကရင္တုိ႕ရဲ႕ ဇာတိေသြး၊ ဇာတိမာန္တစ္ခု ကိုေဖာ္ျပ ခ်င္တယ္ဆုိရင္ ကရင္မိဘမ်ား မိမိတုိ႕မွေမြးဖြားလာတဲ့ ကေလးေတြကုိ ကရင္နာမည္ ေတြ မွည့္ ေပးၾကပါ။

နိဂုံးခ်ဳပ္အေနနဲ႕ ကၽြႏု္ပ္ကရင္တုိင္းရင္းသားေတြဟာမိမိတို႕ရဲ႕ကုိယ္ပုိင္ရုိးရာယဥ္ေက်းမႈ၊ စာေပေတြနဲ႕ တည္ရွိေနတဲ ့လူမ်ိဳးတစ္မ်ိဳးျဖစ္ျပီး အထူးသျဖင့္ဧရာ၀တီတုိင္း ေဒသၾကီးမွာ ေရွးနွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ကတည္းက အေျခခ် ေနထုိင္လာၾကတဲ့ကရင္တုိင္းရင္းသားေတြဟာ ခုလုိေျပာင္းလဲ လာတဲ့ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏုိင္ငံေတာ္ရဲ႕ အခင္း အက်င္းအသစ္မွာ အားၾကဳးိမာန္တက္ျဖင့္ တုိင္းေဒသၾကီးဘက္စုံဖြံ႕ျဖိဳးတုိးတက္ေရးမွာ က်ရာအခန္း က႑မ်ား ကေန တက္တက္ၾကြၾကြ ပူးေပါင္းပါ၀င္လုပ္ေဆာင္ၾကဖုိ႕ရန္လုိအပ္ပါေၾကာင္း တုိက္တြန္းႏႈိး ေဆာ္လုိက္ပါတယ္။

မန္းက်ိဳက္အုိင္ခလိဏ္

(မတ္လ ၂၅ မွ ၃၀ ရက္အတြင္း သရက္ေခ်ာင္း၊ သိမ္လာ၊ (ေျမာင္းျမျမိဳ႕နယ္) ကံသုံးဆယ္ (ငပုေတာျမိဳ႕နယ္) ေက်းရြားမ်ားသုိ႕ ေႏြရာသီ ၂၀၁၂ ၊ ကရင္စာေပ/ယဥ္ေက်းမႈ ဆရာ၊ဆရာမ (၅၀ ေယာက္) ႏွင့္ နယ္လွည့္စဥ္ ပုိးကရင္ျဖင့္ ေျပာဆုိခဲ့ ေဟာေျပာခ်က္မ်ားကုိ ျပန္လည္ေကာက္ႏႈတ္ေဖာ္ျပျခင္းျဖစ္ပါသည္။)

………………

မတ္လ ၃၁၊ ၂၀၁၂။

CHURCH AND ECOLOGY

Church and Ecology IV

Bible Studies: From the Old Testament Perspectives

1.       We Christians believe that in the beginning God created the heaven and the earth ( Genesis 1/1). God is our Creator and the Source of our being, the source of all that exist. That is also the manner that the Holy Scriptures begins with these solemn words. Along the history of the church, the profession of faith of all Christians takes them up when they profess that God the Father Almighty is creator of heaven and earth (Apostle Creed), of all that is, seen and unseen.(Nicene Creed). CCC 275

2.       Among all the Scripture texts about creation, the first three chapters of Genesis occupy a unique place. From a literary stand point  those texts may have had diverse sources. The inspired authors have placed them at the beginning of Scripture to express in their language the truth of creation- its origin and its end in God, its order and goodness, the vocation of man, and finally the drama of sin and the hope of salvation. Read in the light of Christ, within the unity of Sacred Scripture and in the living tradition of the Church, these texts remain the principle sources for catechesis on the mysteries of the beginning , creation, fall, and promise of salvation. CCC 289

3.       For Genesis, creation is “ the expression of God’s goodness in action” said Desmond Wilson. All that God has created are good. The dark side of life, the cruel edges of thing is not due to God’s positive will. God made all things good. The harmony to which we aspire and which we experience as a grievous absence, was part of God’s creative gifts. The distortion we experience is not a necessity but a perversion ( John Shea). The Genesis account presents the flowed human response to temptation. Question still remain. Is evil only moral evil? The Yahwist text examines the origins of evil. Does it come from a principle independent of God? Could it come from God himself?

4.       God is really God. He does care for his people. He is all powerful. He made all things good. Evil and suffering are not to be blamed on him. The world exists for man and woman. The priestly account reaches a climax in the creation of man and woman. Man and woman are the image of God. They are to increase, multiply and care for the earth. Humankind is a unique living spirit with a special mission of stewardship of the creation. Psalm and Wisdom literature witnessed to a belief that we are God’s creature living in God’s world, lead us to God by contemplation of nature as a witness to the divine.( cf: Ps 8,19,104 and Wis 13)

………………………………………

Fr.Henry Eikhlein, 2011 : Bible Reflection for Seminar on Church and Ecology, held in Pathein

Church and Ecology IV

Bible Studies: From the New Testament Perspectives

1.       The Gospels show that God as Father is present to the world he called forth. He is the creator of heaven and earth and all that exist. The parables in the Gospels are redolent of God’s creative presence of his support of and concern for the least of things. ( Parables of the sower, of the weat..)

2.       In Acts 17 Paul proclaim a God;Who has created the world and everything that is in it, who is Lord of heaven and earth.Who has appointed a day on which he will judge the world according to righteousness.Through a man whom he has appointed for that purpose. That man is the only son of the Father, the most beloved son, Jesus Christ sent by the Father as savior of the world.The pattern of creation, conversion and consummation is discernible in the missionary proclamation of Paul at Lystra and Athens ( Acts 14). Creation occupies a large part of this schema. Belief in God the creator was the ground from which grew belief in God of Jesus Christ.

3.       For NT Christology, Jesus is the link between protology and eschatology: creation and salvation.

The awareness of Jesus’ significance for the world gives impetus to the belief in Jesus’ mediation of creation.One Lord Jesus Christ through whom are all things and through whom we exist. ( I Cor 8/6)In the prologue of John’s Gospel there is a parallel between the Genesis creation account and the new creation in Christ.

4.       The unity of creation and redemption is clear in Eph and Col. Christ is the reconciliation of a multiple disorder. He is our peace who made us both one and reconciles us in one body through the cross. ( Eph 2/15)Through him are reconciled all things whether on earth or in heaven making peace by the blood of his cross. ( Col 1/20)

5.       Eph 1/9-10 insists that creation is planned with Christ in mind. God’s plan is to bring everything to unity in him. Creation in the NT is closely related to the project of reconciliation  of people among themselves, as  well as with the nature and God. Creation is the foundation of all God’s saving plan; “ the beginning of the history of salvation that culminates in Christ.” CCC 280.The world was made for the glory of God ( Dei Filius # 5) CCC 293. The glory of God consists in the realization of this manifestation and communication of his goodness for which the world was created. “ The glory of God is man fully alive, man’s life is the vision of God” ( Iraeneus)

CCC 294

6.       Because God creates through wisdom, his creation is ordered “ you have arranged all things by measures and number and weight. ( Wis 11/20) CCC299 .With creation God did not abandon his creatures to themselves. He not only gives them being and existence, but also, at every moment, upholds and sustain them in beings, enable them to act and brings to their final end. CCC 301. If God the Father Almighty , the creator of the ordered and good world, cares for all his creatures, why does evil exist?. To this question, as pressing as it is unavoidable and as painful as it is mysterious, no quick answer will suffice. Only Christian faith as a whole constitutes the answer to this question. CCC 309

7.       But why did God not created a world so perfect that no evil could exist in it? With infinite power God could always create something better. But with infinite wisdom and goodness God freely willed to create a world “ in a state of journeying” towards its ultimate perfection. In God’s plan this process of becoming involves the appearances of certain beings and the disappearance of others, the existence of the more perfect alongside the less perfect, both constructive and destructive forces of nature. With physical good there exists also physical evil as long as creation has not reached perfection. ( St.Thomas Aquinas SCG iii, 71) CCC 310

8.       We firmly believe that God is master of the world and of its history. But the way of his providence are often unknown to us. Only at the end, when our partial knowledge ceases, when we see God “face to face” ( I Cor 13/12)will we fully know the way by which –even though the dramas of evil and sin- God has guided his creation to that definitive Sabbath rest (cf Gen 2/2) for which he created heaven and earth. CCC 314

……………….

      Fr.Henry Eikhlein, 2011 : Bible Reflection for Seminar on Church and Ecology, held in Pathein

SHALOM (PEACE)

Peace as viewed in the Bible and in CST (Catholic Social Teaching)

Greetings of Peace and Joy!

Thanks for this ecumenical gathering and retreat, and having this wonderful opportunity to speak about Peace which is the gift of God who is the source of all peace. How good and how pleasant when brothers/sisters live in unity said Psalmist.( Ps 132). I am most happy that we can be together here to have one mind and one heart in the Lord ,Jesus Christ, our Master.

In this presentation I would like to reflect on the topic from three main different perspectives. First, peace to be seen from Biblical perspectives both OT and NT, peace from CST perspectives and a theology of peace which is to be contextualized in our situations.

A.Biblical foundation of Peace

As we all know, for us Christians, the scriptures are considered as foundational when we want to do our analysis of peace. In doing such analysis, we can not do away with the three key factors which must condition any inspection of both OT and NT contributions to the topic of peace.

First of all, let us look at  the term “ Peace”. This term “ Peace”has been understood in different ways at various times and in various contexts. For a people of faith, “Peace” implies a right relationship with God, which entails  “forgiveness”, “reconciliation”, and “union”. Moreover, the scriptures also point to an eschatological “Peace”, which is a final, full realization of God’s salvation when all creation will be made whole. While these two meanings predominate in the scriptures, we can not ignore other meanings of “peace”, such as “an individual’s sense of well being”, or “cessation of armed hostilities” are also to be in the biblical notion of peace.

Second, it is good to note that the scriptures reflect many varied historical situations and all are different from our own situations that we are facing now. The scriptures were written down in the historical context of that time. An awareness of this factor guards us against a too easy application of biblical teachings to our own social and political arenas.

Third, the scriptures speak primarily of God’s intervention in history but there is no specific treatise on peace.

OT perspectives

However we must learn that the scriptures provide a rich perspective on peace. In OT the image of God was portrayed as a warrior. But it was gradually transformed, particularly after the experience of the people of Israel in exile. The OT understands peace in the light of Israel’s relation to God and as the fruits of God’s saving activity. The OT focuses primarily on the unity and harmony of the community, and restoration of right order among all peoples and within all creation. The right relationship between the people and God was grounded in and expressed by a covenantal union. In this covenantal union, God promised to be present to the people, saving them and leading them to freedom. The people in turn made a commitment to be faithful and obedient to God ( Lev 26:3-16). In this line, we can clearly see that peace is now built upon justice and fidelity to God’s law .( Jer 6:14, Isa 48:18, Ezek 13:16).

The OT directed the people of faith to hope for peace. Despite the fact that war and injustice continued, they know that God’s promise of a final salvation is involving all peoples and all creation. There will be an ultimate reign of peace and that has become an integral part of the hope of the OT. They are fully convinced that in the Messianic time, justice and integrity will produce peace and there will be no need for instrument of war because righteousness and peace will embrace ( cf: Isa 2:4, Mi 4:3, Ps 85:10-11).

NT perspectives

As Christians we believe that Jesus is the Messiah. He is the one through whom all things were reconciled to God, especially at the moment when he made peace by his death on the cross ( Col 1:19-20). Jesus calls for conversion of hearts meaning change of heart. Jesus proclaims God’s kingdom which is to come and which is also already but not yet in fulfillment. Jesus teaches that in God’s reign the poor are given the kingdom, the gentle inherit the earth, mourners are comforted, those who hunger and thirst for justice are satisfied, the merciful knows mercy, the pure see God, peacemakers are called children of God, the persecuted know the kingdom ( cf: MK 1:14-15).

After his resurrection, Jesus often appears to his followers and  greets  with a peace which the world can not give ( Jn 14:27). Here we can note how the NT testifies to the empowerment of the disciples by Jesus. The community of believers in early Christian community are called to be ministers of reconciliation, a people who make the peace of God visible through their lives to be characterized by forgiveness and love. Calling for reconciliation of all people, the disciples of Jesus proclaim God’s reign taken to be reign of peace, even to the ends of the earth.

B. Peace in our time from CST perspectives

CST, The Catholic Social Teaching recognizes that the grace of the kingdom of God is already present among us but the fullness of God’s reign has not yet been realized. Already but not yet! It seems there is a certain tension that exists between the vision of God’s reign and its realization in history. Within this context, the church is wise in situating her treatment of peace and war. The church says peace is possible but that peace will neither be permanent nor total in a world which is marred by the presence of sin within the human heart. Human heart must be purified and transformed by love and friendship that peace may prevail. The church understands that a true peace is always more than the absence of war. “A true peace flourishes in a social orders which is found on truth, built on justice, enlivened by love and refined in freedom” said Pope John XXIII ( Peace on earth, #37). The complex struggle to achieve this true peace underlines the church’s teaching on just-war, deterrence, disarmament, and global development.

Disarmament as the road to peace

As we all know Catholic social teaching has unwaveringly denounced the arms race as a grave threat to the establishment of a true global peace. Pope Pius XII since in 1951 has condemned the arms race calling that as a disproportionate drain of human and material resources ( Major addresses of Pope Pius XII, vol I, p.143).

The church clearly sees disarmament as the road to global peace, though it realizes that such a path is long and complicated. The arms race is consistently viewed as a strategy which fosters only distrust among nations, not building trust and peace among the nations.

Development is a new name for peace

Authentic development can not be separated from true peace. They are interrelated. Catholic social teaching has emphasized the interlocking nature of authentic development and true peace. When we say authentic development we mean to say a complete and integral development which promotes the good of the whole person, of every human being, and society as a whole and which also eliminates excessive economic, social and cultural inequities, thereby providing a solid foundation upon which humanity can construct a true peace. In his 1987 “World Day of Peace” Pope John Paul II cited certain contemporary practices which prevent human solidarity and development. He points out a xenophobia which closes nation in on themselves. He underlines ideologies which foster racial hatred or religious intolerance, and unjust or arbitrary border closings which separate families. Catholic social teaching strongly indicates that human community is interconnected and interdependent. Peace is a value without frontiers. Therefore peace can not be established in a just and lasting fashion if it is not worked out through broader cooperation at regional, continental and international levels.

Peacemaking and peace education

We realize that the responsibility to foster peace is not limited to governments only. In fact, this fostering peace must begin within each human heart from within oneself. Moreover peace education is to be carried out through family activities, in the local church and at all levels of formal learning. Unless peace is first taught and learned, peace can not be realized and implemented in human society. Parents are demanded to provide peace education to their children in the measure it is possible. The can contirbute such as the development of nonviolent, cooperative attitudes and skills in children in a home enviroment which supports affirmation, affection. Such is important responsibility which parents can contribute for peace education to their children. Moreover parents can create more time and space for family prayer, vacations, family meetings to resolve domestic conflicts.

We must not forget that the parish community is also an important locus in which creative peace education can take place. Formal education on peace, in the schools and at all levels of learning, remains indispensable for the shaping of a more peaceful world. The classroom can teach younger children about the beauty of the world and the various peoples and cultures within it and in this way the younger children will how to value and respect them accordingly. It can also teach them the importance of resolving conflict through negotiation. For high school and college students, peace education can be introduced to them by the use of films and eyes witness accounts of war. Give them the realistic dimensions of the problems of war and peace. Make them think and reflect on that by their own. At the university students level , a reverence for life, a sense of responsibility for ecological well-being of the planet, an awareness of global interdependence.

C. A Theology of peace?

Is there a theology of peace? If there is, it is to be drawn from biblical studies, systematic theology, moral theology,and the experience and insights of members of the church. A theology of peace must first ground the task of peacemaking solidly in the scriptural vision of God’s kingdom which is already but not yet in fulfillment. A theology of peace must indicate how such a task is central to the ministry of the Church.

Moreover a theology of peace must also incorporate the insights of social and political sciences of the country and region. This must identify the specific contributions which a community of faith can make to the work of peace and relate these to the wider work of peace pursued by other groups and institutions in society.

A theology of peace must foster a message of hope to a fragmented world desperately in search of peace both national and international levels. Human heart is longing for peace. Until it rests in God, there can be no true peace. St.Augustine of Hippo said “ we are created for you, Lord, our hearts are restless until they rest in you.

Conclusion

After having seen peace from different perspectives finally I must say that peace is both gift and task. Peace requires the work of human hands and minds and hearts. We all love peace and we love to live in peaceful world. But we must not forget that to shape a peaceful world, justice is its foundation. There will be not lasting peace if there is no justice. Peace and justice must go hand in hand, said Pope John Paul II. And again, If we want peace, we have to respect Ecology, asked Pope Benedict XVI in the message of World Day of Peace 2010. Working ecumenically, but also with all people of good will, the Catholic Church believes in the bright future and in a God who wills a time for us in which the fullness of God’s kingdom is realized and justice and peace will eternally embrace.

Fr.Henry Eikhlein  (Diocese of Pathein)

May 4-9, 2010: For Ecumenical Seminar held in Lashio, Myanmar

……………

References

Ronald G.Musto, The Catholic peace tradition,  Maryknoll. NY. Orbis Books. 1986

John Paull II, Development and Solidarity: Two Keys to Peace..Origins 16, no 8, December 25, 1986.

Questions of Special Urgency: The Church in the Modern World Two Decades After Vatican II, Washintong, D.C: Georgetown UP.1986.

Compedium of The Catholic Social Teaching, Vatican, 2007